سماخجه

«سماخجه» نامی کهن در زبان فارسی است و به لباسی زنانه اشاره دارد که آن را زیر جامه‌های دیگر می‌پوشیدند. این پوشش در گذشته بیشتر به شکل سینه‌بند یا پوشش بالاتنه بوده و برای پوشاندن و جمع‌کردن سینه‌ها به کار می‌رفته است. در منابع قدیمی و فرهنگ‌ها، این واژه با چند شکل نوشتاری مختلف آمده است؛ مانند: ساماخجه، شاماکچه، سماخچه، ساماکچه، سماچه و ساماخچه. علت تفاوت در نوشتار، تنوع لهجه‌ها و تلفّظ‌ها در مناطق مختلف ایران است. «سماخجه» معمولاً از پارچه‌های سبک، لطیف و راحت دوخته می‌شد تا هنگام پوشیدن زیر لباس اصلی، ایجاد ناراحتی یا برجستگی نکند. این پوشش نوعی لباس نخستین یا پایه به شمار می‌رفت؛ یعنی چیزی که قبل از پوشیدن لباس‌های رسمی یا پوشش رویی به تن می‌کردند. در گذشته این نوع لباس نقشی هم زینتی و هم کاربردی داشته است؛ هم برای آراستگی بدن و هم برای حفظ پوشیدگی. با گذشت زمان و تغییر سبک پوشش، این واژه کم‌کم از زبان روزمره بیرون رفته و جای خود را به واژه‌های جدیدی مانند سینه‌بند و لباس زیر داده است. با این حال، شناخت آن برای فهم متون ادبی، تاریخی و فرهنگ پوشش ایرانیان اهمیت دارد.