حفید تفتازانی
حفید تفتازانی، با نام کامل سعدالدین احمد بن محمد بن یحیی، معروف به شیخالاسلام سعدالدین و ملقب به احمد حفید، یکی از علمای برجسته قرن 9 هجری قمری بود. او از نوادگان عالم بزرگ سعدالدین تفتازانی بود و به همین دلیل به لقب حفید (به معنای نوه یا نواده) شهرت یافت.
زندگی و فعالیتها
حفید تفتازانی در زمان سلطان حسین بایقرا، حاکم تیموری هرات، زندگی میکرد و به مدت سی سال منصب قاضیالقضات هرات را برعهده داشت. او عالم بزرگی در علوم مختلف اسلامی از جمله فقه، حدیث، تفسیر و کلام بود و در این علوم، بهویژه در فقه شافعی، جایگاه والایی داشت. حفید علاوه بر قضاوت، در حوزههای علمی و فرهنگی نیز فعالیت گستردهای داشت و به عنوان یک فقیه، محدث، مفسر و متکلم شافعی شناخته میشد. در سال 906 هجری قمری، به دستور شاه اسماعیل صفوی و همراه با پنج نفر دیگر از علمای هرات، در شهر مرو به قتل رسید. این اقدام بخشی از سیاستهای شاه اسماعیل برای تحکیم مذهب تشیع و مقابله با علمای اهل سنت بود.
آثار علمی
حفید تفتازانی آثار متعددی در زمینههای مختلف علوم اسلامی به جا گذاشته که برخی از آنها عبارتند از:
شرح تهذیب المنطق و الکلام: شرحی بر کتاب تهذیب المنطق.
تعلیقه بر شرح عقاید نسفیه: حاشیهای بر شرح عقاید نسفی.
حاشیه بر مختصر: حاشیهای بر مختصر المعانی.
حاشیه بر مطول: حاشیهای بر کتاب مطول.
الفوائد والفرائد: اثری در موضوعات گوناگون علمی.
شرح فرائضالسراجیه: شرحی بر کتابی در علم فرائض (ارث).
حاشیه بر شرح الوقایه: حاشیهای بر شرح الوقایه صدرالشریعه.
جایگاه علمی
حفید تفتازانی در زمان خود به عنوان یگانه عصر و فرید زمانه شناخته میشد و در علوم اسلامی بسیار برجسته بود. او به دلیل تسلط بر علوم زمانه و تدریس و قضاوت در هرات، از شهرتی خاص برخوردار بود و لقب شیخالاسلام را نیز به دست آورد.
لغت نامه دهخدا
حفید تفتازانی. [ ح َ دِ ت َ ] ( اِخ ) حفید سعدالدین احمدبن محمدبن یحیی مشهور به حفید ملقب بشیخ الاسلام سعدالدین. متوفای 906 هَ. ق. او راست: شرح تهذیب المنطق. حاشیه بر مطالع. حاشیه بر شرح وقایه صدرالشریعه الثانی.
فرهنگ فارسی
یا حفید سعدالدین احمد ابن محمد ابن یحیی مشهور به حفید ملقب بشیخ الاسلام سعدالدین اوراست تهذیب المنطق
