کتاب «تاریخ النجف» که با نام کامل «الیتیمة الغرویة و التحفة النجفیة فی الأرض المبارکة الزکیة» نیز شناخته میشود، اثری به زبان عربی از سید حسون براقی است که به بررسی تاریخ، فضیلتها و ویژگیهای شهر نجف اشرف میپردازد. این کتاب در سال ۱۳۱۳ قمری تألیف شده و هدف نویسنده از نگارش آن، گردآوری اثری مستقل درباره جایگاه معنوی و تاریخی نجف بوده است، زیرا به گفته او در منابع پیشین کتاب جامعی در این زمینه وجود نداشته است. ساختار کتاب شامل مقدمهای از محقق اثر، مقدمه مؤلف، چندین فصل و یک خاتمه است که به صورت منظم به موضوعات مختلف پرداخته شده است. در بخشهای آغازین، نویسنده با استناد به روایات دینی، به فضیلت شهر نجف و سرزمین «غری» اشاره میکند و جایگاه معنوی آن را توضیح میدهد. سپس در فصول مختلف، به بررسی مسجد کوفه و فضیلتهای آن پرداخته شده و اعمال عبادی و ویژگیهای معنوی این مسجد بیان میشود. همچنین مسجد سهله و اهمیت زیارت و عبادت در آن مورد توجه قرار گرفته و روایات مرتبط با آن ذکر شده است. در ادامه، دیگر مساجد کوفه معرفی شده و حتی به تقسیم آنها به مساجد مبارک و غیرمبارک در برخی روایات اشاره میشود. کتاب همچنین به موضوعات تاریخی و جغرافیایی مانند فرات، قبایل کوفه، وجه تسمیه شهر کوفه و مکانهای مقدس اطراف آن میپردازد. در بخشهای دیگر، مباحثی مانند محل قبر امام علی علیهالسلام، وادیالسلام، قبر پیامبران، و تاریخچه سکونت در نجف مطرح شده است. به طور کلی، این کتاب ترکیبی از تاریخ، جغرافیا، روایتهای دینی و فضایل مذهبی است که جایگاه شهر نجف را از دیدگاه تاریخی و اعتقادی به صورت جامع بیان میکند.
تاریخ النجف
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تاریخ النجف (کتاب). «تاریخ النجف» معروف به «الیتیمة الغرویة و التحفة النجفیة فی الارض المبارکة الزکیة»، اثر سید حسون براقی، کتابی است به زبان عربی، در باره تاریخچه شهر نجف اشرف و فضیلت آن.
نگارش این کتاب، در سال ۱۳۱۳ ق، پایان یافته است.مؤلف، در بیان انگیزه خود از نگارش کتاب می نویسد:«چون به کتابی مستقل در باره فضیلت بقعه نجف اشرف و شرافتی که خداوند به اهل این شهر وعده داده، دست نیافتم، به نگارش این کتاب پرداختم تا اینکه اثری جامع و فراگیر برای کسانی که بدان مراجعه می کنند فراهم آورم.
ساختار کتاب
کتاب، مشتمل بر مقدمه ای به قلم محقق، آقای کامل سلمان الجبوری، مقدمه ای به خامه مؤلف، چندین فصل و یک خاتمه است.
گزارش محتوا
در مقدمه کتاب، با استناد به روایاتی که درباره فضیلت «غری» (نجف) وارد شده، سخن گفته شده است.در فصل نخست کتاب، در باره فضیلت مسجد کوفه مطالبی بیان شده، از جمله:مسجد کوفه، قصری از قصور بهشت است؛نماز در آن، چند برابر نماز در سایر مساجد فضیلت دارد؛اعمال مسجد کوفه؛نماز حاجت در مسجد کوفه؛مخیر بودن مسافر در اتمام و یا قصر نماز در این مسجد.در فصل بعدی، در باره فضیلت مسجد سهله و نمازگزاردن در آن، مطالبی بیان شده است.در فصل بعدی، سایر مساجد کوفه معرفی شده است. در این فصل، روایتی از امام موسی بن جعفر علیه السّلام نقل شده که در آن، حضرت، مساجد کوفه را به دو گروه ملعونه و مبارکه تقسیم می کند.در فصول بعدی، به ترتیب، درباره فرات کوفه و فضیلت آن، قبایل و قرای کوفه، وجه تسمیه کوفه به این نام، خندق کوفه، خریداری زمین کوفه توسط ابراهیم خلیل و نیز امیرالمؤمنین علی علیه السّلام، وجه تسمیه کوفه به «بانقیا»، علت مخفی کردن قبر علی علیه السّلام، محل دقیق قبر حضرت، وجه تسمیه غری و خورنق، اخبار پادشاهان خورنق و آل نعمان، وجه تسمیه نجف بدین نام، قبر آدم و نوح و هود و صالح علیه السّلام، کوهی که موسی بر فراز آن با خدا سخن گفت، موضع راس الحسین علیه السّلام، وادی السلام، فضیلت زیارت امیر المؤمنین، قنات های نجف، فعالیت های عمرانی عضد الدوله، اولین ساکنان نجف، نهرهای نجف و... سخن گفته شده است.
وضعیت کتاب
...