ایه 101 سوره نحل
آیه ۱۰۱ سوره نحل به یکی از مباحث مهم در قرآن کریم، یعنی مسئله «نسخ آیات» و جایگزین شدن برخی احکام الهی با احکام دیگر بر اساس حکمت و مصلحت الهی اشاره دارد. در این آیه بیان میشود که هرگاه خداوند آیهای را به جای آیهای دیگر قرار میدهد و حکمی را با حکم دیگری جایگزین میسازد، این تغییر بر اساس علم و آگاهی کامل او نسبت به مصالح بندگان انجام میگیرد. متن آیه چنین است: «وَإِذَا بَدَّلْنَا آیَةً مَکَانَ آیَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا یُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لَا یَعْلَمُونَ». این آیه بیان میکند که در برابر این تغییرات حکمی، برخی از مخالفان پیامبر اسلام (ص) به جای درک حکمت الهی، او را متهم به دروغگویی و افترا میکردند. در حالی که قرآن تصریح میکند این اعتراضها ناشی از نادانی و عدم آگاهی آنان نسبت به حقیقت وحی است. مفهوم اصلی آیه بر این نکته تأکید دارد که تغییر برخی احکام نه از روی تناقض یا خطا، بلکه بر اساس حکمت تدریجی در هدایت انسانها صورت میگیرد. خداوند به آنچه نازل میکند داناتر است و هر حکم در زمان مناسب خود برای اصلاح جامعه و هدایت بشر نازل میشود. این آیه همچنین نشان میدهد که بسیاری از مردم به دلیل نداشتن شناخت کافی از فلسفه تشریع، در برابر تغییر احکام دینی دچار سوء برداشت میشوند. بنابراین آیه ۱۰۱ سوره نحل، هم پاسخ به شبهه مخالفان است و هم بیانگر حکمت الهی در فرآیند نزول تدریجی احکام قرآن میباشد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی اهل البیت] آیه 101 سوره نحل. وَإِذَا بَدَّلْنَا آیَةً مَکَانَ آیَةٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا یُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لَا یَعْلَمُونَ
و ما هرگاه آیتی را (از راه مصلحت) نسخ کرده و به جای آن آیتی دیگر آوریم-در صورتی که خدا بهتر داند تا چه چیز (به صلاح خلق) نازل کند- (کافران اعتراض بر نسخ آیه کرده و) می گویند تو (بر خدا) همیشه افترا می بندی. (چنین نیست) بلکه اکثر اینها نمی دانند (که این نزول آسمانی است).
و هنگامی که آیه ای را جایگزین آیه دیگر می کنیم، در حالی که خدا به آنچه نازل می کند داناتر است، مخالفان می گویند: تو فقط دروغ می بندی!! بلکه بیشترشان نمی دانند.
و چون حکمی را به جای حکم دیگر بیاوریم -و خدا به آنچه به تدریج نازل می کند داناتر است- می گویند: «جز این نیست که تو دروغ بافی.» بلکه بیشتر آنان نمی دانند.
چون آیه ای را جانشین آیه دیگر کنیم، خدا بهتر می داند که چه چیز نازل کند. گفتند که تو دروغ می بافی، نه، بیشترینشان نادانند.
و هنگامی که آیه ای را به آیه دیگر مبدّل کنیم -و خدا بهتر می داند چه حکمی را نازل کند- آنها می گویند: «تو افترا می بندی!» امّا بیشترشان (حقیقت را) نمی دانند!
And when We substitute a verse in place of a verse - and Allah is most knowing of what He sends down - they say, "You, , are but an inventor." But most of them do not know.
When We substitute one revelation for another,- and Allah knows best what He reveals (in stages),- they say, "Thou art but a forger": but most of them understand not.