الرحله الی مصر و السودان و الحبشه

[ویکی فقه] الرحلة إلی مصر و السودان و الحبشة (کتاب). کتاب الرحلة الی مصر و السودان و الحبشه بخشی از سیاحت نامه ده جلدی جهانگرد مشهور اولیا چلپی است که حسین مجیب المصری آن را به زبان عربی بازگردانده است.
نام اولیا چلبی را به مکتب جغرافی شناسان عرب باید افزود، کتاب جالب و کم نظیر او به مکتب قدیم اسلامی وابسته است و اثری از آشنایی با اندیشه های جغرافیایی اروپایی ندارد؛ و از این لحاظ نقطه مقابل حاجی خلیفه، معاصر کهنسال خویش است. اولیا چلبی از جمله کسانی بود که مسیر قدیم و نو را آشکار درهم آمیخت. مقایسه چلپی با ابن بطوطه دور از صحت نیست؛ ولی باید دامنه سفرهای او چون ابن بطوطه گسترده نبود و در جهت شرق از عراق دورتر نرفت. البته به لحاظ جغرافیایی مسلما از ابن بطوطه مطلع تر و کتاب خوانده تر بوده و بیشتر از او منابع مکتوب به کار برده است. مطالبی که وی در ضمن گزارش خود از سفر به دست می دهد، بسیار پراکنده و ناهماهنگ است؛ ولی در عوض از اسلاف خود مطالب جالبی می آورد که خالی از خرافات نیست؛ اما محیط تربیت او را به کمک آن می توان شناخت. افراد خاندان وی معمولا عمر دراز داشته اند. جد او یکصد و چهل سال بزیست و پدرش، درویش محمد، جواهری دربار سلطان بود و در چند لشکرکشی همراه سلطان سلیمان قانونی بود و به ده سلطان خدمت کرد و به سال ۱۶۴۸ م/ ۱۰۵۸ ق در سن ۱۱۷ سالگی درگذشت. سفرهای او از سال ۱۶۳۱ م/ ۱۰۴۱ ق، که به گردش در محلات و حومه قسطنطیه می رفت، آغاز شد و بعدها جلد اول سفرنامه مفصل و ده جلدی خود را که گزارش چهل و یک سال سفر را غالبا به شکل یادداشت روزانه نیز در بر دارد، بدان اختصاص داد. گزارش وی به صورت قصه های مفصل در آمده که ضمن آن از سختی ها و تجربه های سفر سخن می گوید. از مایه های تخیلی نیز به دور نیست. از دقتی کم نظیر برخوردار است که از روی آن می توان خط سیرش را که گاه در لباس امام جماعت یا مؤذن سپاه و زمانی چون دبیر بزرگان دربار و گاهی چون فرستاده خاص آنان به پایتخت سفر می کرده، دنبال کنیم. سفر او را به ایران، قفقاز، بغداد، سوریه، مکه، مصر، جنوب روسیه، بوسنی، اتریش، مجارستان، و بلکه به عمق آلمان و محتملا به هلند و سوئد و لهستان کشانید. آخرین تاریخی که در سفرنامه وی آمده است، سال ۱۶۷۸ م/ ۱۰۸۹ ق است و می توان فرض کرد که کمی پس از آن و به سال ۱۶۷۹ م/ ۱۰۹۰ ق وفات یافته و چون دیگر اسلاف خود عمر دراز نداشته است. پس از حاجی خلیفه که بزرگترین جغرافی شناس قرن هفدهم میلادی/ یازدهم هجری در شرق می باشد، چلپی به عنوان شخصیت دوم در این قلمرو شناخته می شود و برخی او را ابن بطوطه ترک نامیده اند.
[ویکی نور] "الرحلة الی مصر و السودان و الحبشه" بخشی از سیاحتنامه ده جلدی جهانگرد مشهور اولیا چلپی است که حسین مجیب المصری آن را به عربی بازگردانده است. این اثر که در دو مجلد به چاپ رسیده است، در سیاحتنامه، بخشی از جلد نهم و تمام جلد دهم می باشد. این اثر از بهترین سفرنامه های دوره امپراتوری عثمانی است و درباره تاریخ، جغرافیا، رسوم و فرهنگ عامیانه سرزمین هایی که وی از آنها بازدید کرده است، اطلاعات گرانبهایی به دست می دهد.
کتاب از یک مقدمه، 73 فصل و یک خاتمه تشکیل شده است. 53 فصل در مجلد اول و مابقی در جلد دوم آمده است. در مقدمه، شرح حال چلبی و مطالبی درباره شیوه نگارش و مطالب کتاب آمده است. فصل ها نیز مشتمل بر بخش های مختلف است. ادبیات کتاب، ادبیات نوشتاری نیست، بلکه حالت گفتاری دارد. چلبی، مانند شعرا از زبان دشوار استفاده نکرده، بلکه مطالبش را به همان زبان عامیانه نوشته است.
نام اولیا چلبی را به مکتب جغرافی شناسان عرب باید افزود، کتاب جالب و کم نظیر او به مکتب قدیم اسلامی وابسته است و اثری از آشنایی با اندیشه های جغرافیایی اروپایی ندارد؛ و از این لحاظ نقطه مقابل حاجی خلیفه، معاصر کهنسال خویش است. اولیا چلبی از جمله کسانی بود که مسیر قدیم و نو را آشکار درهم آمیخت.
مقایسه چلپی با ابن بطوطه دور از صحت نیست؛ ولی باید دامنه سفرهای او چون ابن بطوطه گسترده نبود و در جهت شرق از عراق دورتر نرفت. البته به لحاظ جغرافیایی مسلماَ از ابن بطوطه مطلع تر و کتاب خوانده تر بوده و بیشتر از او منابع مکتوب به کار برده است. مطالبی که وی در ضمن گزارش خود از سفر به دست می دهد، بسیار پراکنده و ناهماهنگ است؛ ولی در عوض از اسلاف خود مطالب جالبی می آورد که خالی از خرافات نیست؛ اما محیط تربیت او را به کمک آن می توان شناخت. افراد خاندان وی معمولاَ عمر دراز داشته اند. جد او یکصد و چهل سال بزیست و پدرش، درویش محمد، جواهری دربار سلطان بود و در چند لشکرکشی همراه سلطان سلیمان قانونی بود و به ده سلطان خدمت کرد و به سال 1648م/ 1058ق در سن 117 سالگی درگذشت.
سفرهای او از سال 1631م/ 1041ق، که به گردش در محلات و حومه قسطنطیه می رفت، آغاز شد و بعدها جلد اول سفرنامه مفصل و ده جلدی خود را که گزارش چهل و یک سال سفر را غالبا به شکل یادداشت روزانه نیز در بر دارد، بدان اختصاص داد. گزارش وی به صورت قصه های مفصل در آمده که ضمن آن از سختی ها و تجربه های سفر سخن می گوید. از مایه های تخیلی نیز به دور نیست. از دقتی کم نظیر برخوردار است که از روی آن می توان خط سیرش را که گاه در لباس امام جماعت یا مؤذن سپاه و زمانی چون دبیر بزرگان دربار و گاهی چون فرستاده خاص آنان به پایتخت سفر می کرده، دنبال کنیم. سفر او را به ایران، قفقاز، بغداد، سوریه، مکه، مصر، جنوب روسیه، بوسنی، اتریش، مجارستان، و بلکه به عمق آلمان و محتملاََ به هلند و سوئد و لهستان کشانید. آخرین تاریخی که در سفرنامه وی آمده است، سال 1678م/ 1089ق است و می توان فرض کرد که کمی پس از آن و به سال 1679م/ 1090ق وفات یافته و چون دیگر اسلاف خود عمر دراز نداشته است.
[ویکی فقه] الرحله الی مصر و السودان و الحبشه (کتاب). کتاب الرحلة الی مصر و السودان و الحبشه بخشی از سیاحت نامه ده جلدی جهانگرد مشهور اولیا چلپی است که حسین مجیب المصری آن را به زبان عربی بازگردانده است.
نام اولیا چلبی را به مکتب جغرافی شناسان عرب باید افزود، کتاب جالب و کم نظیر او به مکتب قدیم اسلامی وابسته است و اثری از آشنایی با اندیشه های جغرافیایی اروپایی ندارد؛ و از این لحاظ نقطه مقابل حاجی خلیفه، معاصر کهنسال خویش است. اولیا چلبی از جمله کسانی بود که مسیر قدیم و نو را آشکار درهم آمیخت. مقایسه چلپی با ابن بطوطه دور از صحت نیست؛ ولی باید دامنه سفرهای او چون ابن بطوطه گسترده نبود و در جهت شرق از عراق دورتر نرفت. البته به لحاظ جغرافیایی مسلما از ابن بطوطه مطلع تر و کتاب خوانده تر بوده و بیشتر از او منابع مکتوب به کار برده است. مطالبی که وی در ضمن گزارش خود از سفر به دست می دهد، بسیار پراکنده و ناهماهنگ است؛ ولی در عوض از اسلاف خود مطالب جالبی می آورد که خالی از خرافات نیست؛ اما محیط تربیت او را به کمک آن می توان شناخت. افراد خاندان وی معمولا عمر دراز داشته اند. جد او یکصد و چهل سال بزیست و پدرش، درویش محمد، جواهری دربار سلطان بود و در چند لشکرکشی همراه سلطان سلیمان قانونی بود و به ده سلطان خدمت کرد و به سال ۱۶۴۸ م/ ۱۰۵۸ ق در سن ۱۱۷ سالگی درگذشت. سفرهای او از سال ۱۶۳۱ م/ ۱۰۴۱ ق، که به گردش در محلات و حومه قسطنطیه می رفت، آغاز شد و بعدها جلد اول سفرنامه مفصل و ده جلدی خود را که گزارش چهل و یک سال سفر را غالبا به شکل یادداشت روزانه نیز در بر دارد، بدان اختصاص داد. گزارش وی به صورت قصه های مفصل در آمده که ضمن آن از سختی ها و تجربه های سفر سخن می گوید. از مایه های تخیلی نیز به دور نیست. از دقتی کم نظیر برخوردار است که از روی آن می توان خط سیرش را که گاه در لباس امام جماعت یا مؤذن سپاه و زمانی چون دبیر بزرگان دربار و گاهی چون فرستاده خاص آنان به پایتخت سفر می کرده، دنبال کنیم. سفر او را به ایران، قفقاز، بغداد، سوریه، مکه، مصر، جنوب روسیه، بوسنی، اتریش، مجارستان، و بلکه به عمق آلمان و محتملا به هلند و سوئد و لهستان کشانید. آخرین تاریخی که در سفرنامه وی آمده است، سال ۱۶۷۸ م/ ۱۰۸۹ ق است و می توان فرض کرد که کمی پس از آن و به سال ۱۶۷۹ م/ ۱۰۹۰ ق وفات یافته و چون دیگر اسلاف خود عمر دراز نداشته است. پس از حاجی خلیفه که بزرگترین جغرافی شناس قرن هفدهم میلادی/ یازدهم هجری در شرق می باشد، چلپی به عنوان شخصیت دوم در این قلمرو شناخته می شود و برخی او را ابن بطوطه ترک نامیده اند.
ساختار کتاب
این اثر که در دو مجلد به چاپ رسیده است، در سیاحت نامه، بخشی از جلد نهم و تمام جلد دهم می باشد. این اثر از بهترین سفرنامه های دوره امپراتوری عثمانی است و درباره تاریخ، جغرافیا، رسوم و فرهنگ عامیانه سرزمین هایی که وی از آنها بازدید کرده است، اطلاعات گرانبهایی به دست می دهد. کتاب از یک مقدمه، ۷۳ فصل و یک خاتمه تشکیل شده است. ۵۳ فصل در مجلد اول و مابقی در جلد دوم آمده است. در مقدمه، شرح حال چلبی و مطالبی درباره شیوه نگارش و مطالب کتاب آمده است. فصل ها نیز مشتمل بر بخش های مختلف است. ادبیات کتاب، ادبیات نوشتاری نیست، بلکه حالت گفتاری دارد. چلبی، مانند شعرا از زبان دشوار استفاده نکرده، بلکه مطالبش را به همان زبان عامیانه نوشته است.
گزارش محتوا
۱. سیاحتنامه وی، حاصل اسفار اولیا چلپی و بزرگترین مجموعه سفرنامه ای ترکی است که تاکنون همه یا بخش هایی از آن به ده زبان برگردان شده است. علاقه شخصی چلبی چنان بود که درباره هر چیز، به دنبال دانش بی اندازه بود و تا آخر کار می رفت و حتی به خیال بافی هم می افتاد. وی مطیع فرهنگ خودی بود و درباره فرهنگش اعتماد به نفس کافی داشت و با همین اعتماد بود که نزد اجانب و خارجی ها می رفت و کارهای آنان را ثبت می کرد و در ضمن موضع مسلط خود را داشت. وی به کلیساها می رفت و متون مسیحیان را رونویسی می کرد. حتی در خانه اش برای آن دسته افراد، شراب و مخدرات آماده می کرد و دوستی اش را با آنان دوام می بخشید. وی برای این گونه برخوردها که با آن دسته از افراد داشت، باید تحمل زیادی می کرد. اخبار غیبی، رؤیاهای شگفت، ستایش از خود یا نقل عجایب و غرایب را برای آن نوشته است تا خواننده را به خود جلب کند. طنز در این کتاب جایگاه بالایی دارد و روح کتاب بر این اساس است.۲. نکته دیگری که باید بدان توجه داشت، این است که در این سیاحتنامه، معلومات فراوانی در تاریخ و جغرافیا می توان به دست آورد؛ اما مهمترین چیز، بیان ذهنیت آن روز عثمانی، به خصوص نسبت به کشورهای خارجی است که به طور کامل برای ما تصویر کرده است. وی به درون مدارس رفته و به وصف آنها پرداخته است. از علما به گونه ای سخن می گوید، که اکنون ما می توانیم سطح علمای و مدارس آنان را دریابیم. ۳. به نظر می رسد او هم مانند ابن بطوطه و ابن جبیر، تدوین نهایی سیاحتنامه را پس از سفر انجام داده، گرچه برخی بخش ها را همان لحظه نوشته است. البته نوشته ها همه از خود اوست، نه کس دیگر و به همین دلیل زبانی روان و مردمی دارد. در این کتاب، از هنر تصویرگری قصه ای استفاده شده است. وی در این وصف ها گاه از منابعی استفاده کرده که از برخی نام برده و از برخی دیگر نام نمی برد. در این باره تحقیقاتی هم صورت گرفته است. بسا درباره هر شهر، از بزرگان یا استادانی یا حتی منابع رسمی اطلاعاتی گرفته باشد. در سیاحتنامه شاهدیم که حاکمان شهر معمولا از وی استقبال گرمی صورت داده و او را میزبانی کرده اند. ۴. مهم ترین ویژگی این کتاب، ثبت عقاید عامیانه است. وی هر آنچه را از مردم در باره جایی می شنیده، ثبت می کرده است. این باور، بسا که در طول زمان به هر دلیل از میان رفته باشد. این اثر دایرة المعارف شگفت است، که به نوعی می توان آن را با سفرنامه شاردن مقایسه کرد.
وضعیت کتاب
...