الجراحه

[ویکی نور] «الجراحة المقالة الثلاثون من الموسوعة الطبّیه التصریف لمن عجز عن التألیف» مقاله سی ام از کتاب «التصریف لمن عجز عن التألیف» نوشته خلف بن عباس زهراوی (325-404ق) از مهم ترین آثار پزشکی در زمینه جراحی است.
این بخش از کتاب التصریف بیش از سایر مقالات مورد توجه پزشکان واقع شده و بارها ترجمه و چاپ شده است. باید گفت آنچه امروز ملاک قضاوت ما و بسیاری از مورخین علم در مورد زهراوی است بیشتر بر اساس این اثر است.
کتاب با گزیده ای از «الموجز فی تاریخ الطب و الصیدلیة عند العرب» تألیف محمد کامل حسین به عنوان مقدمه آغاز شده است. سپس مقدمه ای درباره کتاب و شیوه تحقیقی آن و نیز شرح حال مؤلف و تألیفات و نسخه های کتاب به قلم محقیقین کتاب آمده است. پس از آن متن کتاب مشتمل بر سه باب و هر باب نیز حاوی فصول متعددی ارائه شده است.
زهراوی در این اثر علاوه بر بیان شیوه جراحی، به بسیاری از آلات و ادوات جراحی و شکل آن ها و نحوه کارکرد آن ها اشاره می کند. بسیاری از چاقوهای جراحی، اره ها، قیچی ها، سوزن ها و... بخش کوچکی از ابزاری است که وی آن ها را توصیف می کند.
نگاهی به شکل این ادوات و نحوه به کارگیری آنها حتی امروزه نیز باعث شگفتی است. با توجه به شباهت بعضی از این ادوات با آنچه امروزه به عنوان ادوات جراحی شناخته می شود، می توان گفت مهندسی پزشکی امروز نیز مدیون تلاش و نبوغ زهراوی است.