شکمبه یا سیرابی، که به انگلیسی به نام Rumen شناخته میشود، نخستین بخش از معده چندبخشی نشخوارکنندگان و در واقع انشعابی از مری (سرخنای) است. این اندام گنجایشی به اندازه یک هفتم وزن بدن دارد و نقش اساسی در فرآیند هضم غذایی این گونه از حیوانات ایفا میکند. بخشهای دیگر معده نشخوارکنندگان شامل نگاری، شیردان و هزارلا میباشند. در حالی که نگاری به طور کامل در امتداد سیرابی قرار دارد، بافت و رگهبندی آن تفاوتهای مشهودی با سیرابی دارد.
شکمبه به عنوان بزرگترین قسمت معده، حدود ۹۰ درصد از حجم معده نشخوارکنندگان را تشکیل میدهد. این عضو به طور عمده طرف چپ حفره شکمی را اشغال کرده و ابتدای آن به دهانه معده متصل میشود. این مجرا پس از شکمبه به نگاری، هزارلا و در نهایت به شیردان ادامه مییابد. شکمبه به عنوان محلی برای تخمیر میکروبی غذای جویده شده عمل کرده و فراهمکننده بستر مناسبی برای جذب مواد مغذی و آب از غذاهای گیاهی است.
این اندام حاوی میلیاردها باکتری، نزدیک به یک میلیون پروتوزوآ و تعداد کمتری از انواع ریزسازوارههای دیگر در هر میلیلیتر از محتویات خود میباشد. این ساختار میکروبی متنوع و پیچیده در واقع اساس تفاوت تغذیه نشخوارکنندگان را با غیرنشخوارکنندگان تشکیل میدهد و از آنجایی که شکمبه بزرگترین مخزن تخمیر در بدن این حیوانات است، فرآیند هضم موثرتر و سریعتر صورت میگیرد.
