ملایارمحمد قدیم

[ویکی فقه] ملایارمحمد قدیم از روحانیون مجاهد افغانستان در اوایل قرن چهاردهم هجری بوده است.
وی از جمله مریدان خاص مجدد الف ثانی بود. او را از آن جهت قدیم می گفتند که بعد از چندی ملا یارمحمد نام دیگری از بدخشان در سلک مریدان مجدد ظهور کرد. پدرش ملاخیل (ملا خلیل؟) نام داشت و خودش ـ به نوشته چراغ انجمن ـ «به قیام و صیام، التزام داشت و به ریاضت تمام، امرار حیات می نمود و صحبت او نهایت مفید بوده که هر که را سر صحبت با او می افتاد فی الفور محبت الهی به دلش در جوش می آمد».
فعالیت سیاسی
پس از معاهده دیورند در ۱۳۱۱ ق/ ۱۸۹۳ که بخشی از ایالات سرحدی افغانستان به انگلستان واگذار گردید، مردم ایالت سرحدی ـ با وجود بی تفاوتی و عدم کمک امیرعبدالرحمن خان (۱۲۹۷-۱۳۱۹ق) دست به قیام مسلحانه گسترده ای علیه انگلیسی ها زدند. ماموران انگلیسی به رهبران سرحدی مهمند در صورت تمکین و اطاعت، وعده کمک مالی کردند، اما مردم به رهبری علمای مجاهد مشهوری چون ملا نجم الدین، ملا پیونده و ملا یار محمد قدیم، وعده انگلیسی ها را رد کردند و مردم قبایل و طوایف سرحدی را به قیام ضد انگلیسی ها دعوت کردند. به دستور ملایارمحمد، خانه های خوانین طرفدار انگلیس از قبایل موسی خیل، گدا خیل و عیسی خیل در سپیدتنگی به آتش کشیده شد و مردم مهمند نیز هنگام تعیین سرحد افغانستان و انگلستان بر اردوی نظامی انگلیسی ها حمله کردند و مدت ها علیه آنها به جنگ و گریز پرداختند.
وفات
او به سفر حج رفت و پس از مراجعت در اکبرآباد اقامت کرد و در همانجا درگذشت. تاریخ تولد و وفات او معلوم نیست. احتمال دارد که وی پسرملاخلیل، رهبر روحانی مجاهد و مرشد روحانی مهمندها باشد.

💡 راست چون شاعران عهد قدیم لب پر از مدح و سرپر از تعظیم

💡 اهلی کجا رود که غلام قدیم تست او را کجاست جز تو خریدار یا علی

💡 نیکو سخنی بگفت آن زیبایار دیدار قدیم است برو دیده بیار

💡 با حق صحبت من و عهد قدیم خویش یادم نکرد یار قدیمی که یاد از او

💡 گر تو را مقصود، علم مطلق است حد آن، نزد قدیم بر حق است

💡 گرم به خدمت شغل قدیم راه نماند همی زنم به ره مدحت و ثنات قدم