باش وکیل

[ویکی فقه] باش وکیل، در ترکی به معنای نخست وزیر، عنوان رسمی که در اواخر خلافت عثمانی به صدراعظم ها و در دوره جمهوری نیز مدتی به رؤسای دولت اطلاق می شد.
در پی موج گسترده اقتباسِ مفاهیمِ غربی، سلطان محمود دوم، پس از اینکه «اجاق» (کانون) ینی چریها را منحل کرد و در تشکیلات دولت اصلاحاتی به عمل آورد و وزارتخانه های داخله و خارجه و مالیه را تشکیل داد، به این فکر افتاد که عناوین «صدراعظم» و «صدارت» را هم عوض کند. در محرم ۱۲۵۴ به موجب دستخط همایونی از رئوف پاشا، آخرین صدراعظمش، خواست که «باش وکالت» را به جای عنوان «صدارت» و «باش وکیل» را به جای عنوان «صدراعظم» به کار ببرد. امّا این تغییر عنوان تا ۱۹ جمادی الاولی ۱۲۵۵، یعنی فقط چهارده ماه و نیم، دوام آورد و عنوان قبلی دوباره رایج شد.
عنوان باش وکالت شرط مقام صدارت
مدتی پس از اعلان مشروطیت اول در عثمانی، سلطان عبدالحمید دوم مقام صدارت را به احمدوَفیق پاشا پیشنهاد کرد و وی پذیرفتن مقام صدارت را مشروط بر این کرد که، بنا به مقتضیات مشروطیت، عنوان «باش وکالت» بار دیگر برقرار شود. احمدوَفیق پاشا از اوّل صفر ۱۲۹۵ صدارت خود را با این عنوان آغاز کرد. پس از او، صادق پاشا نیز همین عنوان را داشت؛ امّا ۱۱۴ روز بعد، آن عنوان از رواج افتاد و مترجم رشدی پاشا با عنوان «صدراعظم» به مقام صدارت رسید. یک سال و نیم پس از انحلال مجلس مبعوثان (۱۳ فوریه ۱۸۷۸) که به اضمحلال مشروطیت انجامید، در نهم شوال ۱۲۹۶، عارف پاشا با عنوان «باش وکیل» به صدارت رسید.
رواج دوباره عنوان صدر اعظم
تا ۲۲ محرم ۱۳۰۰، که سعیدپاشا چهارمین بار به صدارت رسید، عنوان باش وکیل به مدت سه سال و نیم رایج شد. از آن پس، عنوان صدراعظم تا اواخر دوره سلطنت به منزله عنوان رسمی به کار می رفت.
باش وکیل، عنوان رئیس دولت
...

💡 وکیل مست از می غرور است فقیه گرم لقای حور است وزیر چون در خیال سور است اسیر مالکرقاب گردید

💡 وکیل رزقم از ایزد به سوی آدمیان بپرس و بررس از آن کس که در دیار من است

💡 گفتند: مرد به توکل کی رسد؟ گفت: آنگاه که خدای تعالی را به وکیلی رضا دهد.

💡 ۲۵ مهر ۱۴۰۲ زهرا مینویی، وکیل مهدی یراحی در شبکه اجتماعی از آزادی مهدی یراحی با قید وثیقه خبر داد.

💡 سیریکان چارونسیری (تایلندی: ศิริกาญจน์ เจริญศิริ؛ زادهٔ ۱۹۸۶) وکیل اهل تایلند است.

💡 ماده ۶۷۰-در صورتی که دو نفر به نحو اجتماع، وکیل باشند به موت یکی از آن‌ها وکالت دیگری باطل می‌شود.