شمس ادبا

شمس ادبا. [ ش َ س ِ اُ دَ ] ( اِخ ) میرزا سیدمحمد پسر حاجی سیدرضی لاریجانی. حکیم و عارف. به سال 1253 هَ. ق. در اصفهان به دنیا آمد. از دوستان هدایت مؤلف مجمعالفصحا بود و مدیحه ای درباره وی و تذکره اش پرداخت. ابیات زیر از قصیده توحیدیه اوست که به فارسی سره ساخته و کلمه تازی و جز آن بکار نبرده است:
پدیدآرنده هستی و آرایشگر کیهان
که بودش را نخستین نی چنان کش نیستش پایان
نه بر بخرد بود پیدا که چون گسترد این پهنا
به بر دانا هویدا آنکه چون افراخت این ایوان
کجا اندیشه یابد ره ز چون و چند این بنگه
که چون آراست مهر و مه گهی پیدا گهی پنهان
درین دشت و درین هامون چو پرگارند سرگردان
ارسطالیس و افلاطون و بطلیموس و بوریحان
که چون بر یک روش آردهماره چنبر گردون
چه سان یک کالبد بسرشته از این چار اخشیجان
گهی از ابر آراید چمن چون دامن مینو
گهی از باد پیراید سمن چون زلف مهرویان.( از مجمع الفصحاء ج 2 صص 212-213 ).رجوع به همین مأخذ شود.

💡 در دوره هاى مختلف حكومت عباسيان، اكثريت قريب به اتفاق مردم مسلمان با فقر و بينوايىدست به گريبان بودند و ادبا، انديشمندان و عالمان از وضع نابسامان اقتصادى آنروزگار و زندگى پر مشقت خود گلايه ها داشتند. عطوى شاعر بزرگ طى ابيات حزنآور زير وضع رقت بار خود را ترسيم كرده است:

💡 حسن دانشفر (۱۳۰۱–۱۳۸۴) از ادبا، محققین برجسته و استادان خوشنویس پیرو شیوه میرزا غلامرضا اصفهانی بود که در همدان زندگی و فعالیت می‌کرد. در حافظ‌شناسی و بیشتر در خیام‌شناسی نیز تبحری استادانه داشت. وی مؤلف پنج کتاب است که با خط خود او نوشته و منتشر شده‌اند.

💡 مدیح او شعرا را چو سورة الاخلاص سرای او ادبا را چو کعبت الاسلام

💡 مطالبى نيز در توصيف اهميت جلسات صاحب با ادبا بزرگان مى گويد:

💡 دوّم: آنچه به فضل و ادب مربوط مى شود مثل نويسندگى و سخنورى و علم نجوم وپزشكى و علوم مربوط به انشاء و مكاتبات ادارى و علم هندسه كه ((حرفه ادبا واهل فضل )) است.