جامع حدوسط

[ویکی فقه] جامع حدوسط یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای حدوسطِ مفیدِ نسبت ایجابی میان اصغر و اکبر است.
حدوسط در قیاس به لحاظ موجبه یا سالبه بودن مقدمات قیاس به «جامع» و «قاطع» تقسیم می شود. در جایی به حدوسط، «جامع» اطلاق می شود که مقدمات قیاس موجبه باشد؛ مانند: انسان خندان است و هر خندانی حیوان است؛ پس انسان حیوان است. هنگامی به حدوسط، «قاطع» گفته می شود که هر دو مقدمه یا یکی از آن دو سالبه باشد؛ مانند: هر انسانی حیوان است و هیچ حیوانی سنگ نیست؛ پس هیچ انسانی سنگ نیست. به دیگر بیان، چون حدوسط، واسطه برای انتساب اکبر به اصغر است، هرگاه حد وسط بر انتساب ایجابی دلالت کند «جامع» نام دارد و هرگاه بیانگر انتساب سلبی باشد «قاطع» خوانده می شود.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد.• حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید.
۱. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۱۰۱.
...

💡 و نيز در آن كتاب در ذيل آيه: (الّذين اذا انفقوا لم يسرفوا، و لم يقتروا، و كان بين ذلكقواما) از امام صادق (عليه السلام ) روايت كرده كه فرمود: وقتى آن صحيح نبود، و اينهم صحيح نبود، قهرا حدوسط صحيح است.

💡 دلالت آيه شريفه در حكم عمومى رعايت اقتصاد و حدوسط در ارتزاق

💡 تفاوتى كه ميان براهين مذكور وجود دارد در اين است كه برخى همانند براهينى كه حدوسط آنها (جامعيت كمال