البستان الجامع لجمیع تواریخ اهل الزمان

[ویکی نور] البستان الجامع لجمیع تواریخ أهل الزمان، تاریخ عمومی است که منسوب به عمادالدین، ابوحامد محمد بن محمد اصفهانی، معروف به «کاتب» (متوفی 597ق) بوده و در سال 592ق، به زبان عربی نوشته شده است.
نویسنده کتاب را به توصیه دوستان خود نوشته است.
اطلاعات سودمند این گاه شمار از نزاریان شام و صلاح الدین ایوبی، از نقاط برجسته این متن کوچک تاریخی‏ بوده که موجب اهمیت آن نزد تاریخ نگاران و اهل تاریخ گشته است.
تصحیح و تحقیق این اثر برای اولین بار توسط عمر عبدالسلام تدمری، صورت گرفته است.
دو مقدمه از محقق و مؤلف آغازگر کتاب بوده و مطالب، دربردارنده تاریخ بشری، از ابتدای خلقت و تناسل تا دهه نود از قرن ششم هجری است. وقایع تاریخی پس از هجرت پیامبر(ص)، به صورت حولی و سال شمار گزارش شده است.
این اثر ارزشمند که در سال‏های پایانی قرن ششم در حلب نوشته شده، اثری است مختصر که بر اساس حولیات نگارش یافته و از نکات قابل توجه در آن، دربرداشتن حوادث مهم یک صد ساله شام و مصر، از 492 تا 592ق، است.

💡 البستان وقاعدة الحکمة و شمس الآداب، که نسخه‌هایی از آن در تیموریه وجود دارد (همان‌جا)؛ ۳.

💡 شاه اسماعيل، در سال 1507 م. علاء الدوله را در محلى به نام البستان، شكست داد و توانست قلمرو او و اماكن مقدسه، كربلا و نجف را ضميمه ايران نمايد.

💡 هیزول‌ها قبیله ای کُرد در ترکیه، سوریه و عراق در پیوند با ایل خزل از ایلات کُرد فیلی ایران اند. آنان از طرفداران صفویه و از قزلباش‌ها بودند. پس از جنگ چالدران هیزول‌ها در ماردین-دیاربکر به مبارزاتشان ادامه دادند و شکست خوردند. در شورش شاه اسماعیل دوم که در سال ۱۵۷۷ تا البستان گسترش یافت، قبیله هیزولی از پیشروان شورش بود.در این شورش طوایف خیسور (Xisor) و کاوی (Kavi) نیز شرکت داشتند.

💡 در شورش شاه اسماعیل دوم که در سال ۱۵۷۷ تا البستان گسترش یافت، قبیله هیزولی از پیشروان شورش بود.در این شورش طوایف خیسور(Xisor) و کاوی (Kavi) نیز شرکت داشتند. هیزولوها در تأسیس دولت مروانی نقش داشتند هِزِل(Hezel) از اصلی‌ترین یاران صلاح الدین ایوبی بودند و در فلسطین سوریه و اسرائیل ساکن شدند و به زبان کردی سخن می‌گویند.

💡 پیش از جنگ چالدران، سلطان سلیم اول عثمانی توانست ممالیک را تصرف کند. مناطق کُرد نشین شمال آن از جمله البستان و مرعش را به امپراتوری عثمانی ضمیمه کند. ممالیک توسط موسی از بازماندگان سلسله ایوبی تاسیس شده بود. در نتیجه ی جنگ چالدران، عراق و آناتولی شرقی از ایران صفوی جدا شد که شامل نواحی کُرد نشین از جمله اردهان، ارزنجان، دیاربکر، اربیل و دیاله می شدند.