دانشنامه آزاد فارسی
اَفضَلُ الدّین کِرمانی، احمد (ح ۵۳۰ـ پس از ۶۱۵ق) (معروف به: افضل کرمان)
تاریخ نگار، ادیب و شاعر ایرانی. زمانی که ملک ارسلان از کرمان برای جنگ با بهرام شاه متوجه جیرفت شد، افضل نیز با او بود. پس از آن به بم رفت و در آن جا مهمان کوتوال بم شد. آشفتگی اوضاع کرمان و قتل فضلا و وزرا و قحطی ای که در ۵۷۷ق در این شهر روی داد، سبب مهاجرت او به کوهبنان و سپس یزد شد. در وزارت قوام الدین مسعود بن نظام الدین کیخسرو، از مقربان دستگاه او بود. ظاهراً پس از قوام الدین وزیر و دگرگون شدن کارها، در دربار ملک دینار نیز نوایی ندیده است. در ۵۹۹ق، که اتابگ سعد بن زنگی به کرمان حمله کرد، یا در ۶۰۵ق، که اتابک برای رسیدگی به شکایات مردم به کرمان رفته بود، با او دیدار کرد. به سبک خراسانی شعر می سرود. از مهم ترین قصاید او، قصیده ای در مدح ملک دینار و قصیده ای در وقایع انقلابات و ضعف بیست سالۀ سلجوقیان است. در طب نیز دست داشته است. از آثارش: عِقدالعُلی للموقف الاَعلی (۱۲۹۳ق؛ ۱۳۱۱ش)؛ المضاف الی بدایع الزّمان فی وقایع کرمان (۱۳۳۱ش)؛ بدایع الزّمان فی وقایع کرمان، معروف به تاریخ افضل، که اکنون در دست نیست، اما مهدی بیانی قسمت هایی از آن را از چند کتاب تاریخی استخراج کرده و با کتاب سلجوقیان و غُز در کرمان درآمیخته و به نام بدایع چاپ کرده است (۱۳۲۶ش)؛ صلاح الصّحاح فی حفظ الصّحة سلجوقیان و غز در کرمان با تحریر محمد ابراهیم خبیصی (۱۳۷۳ش).
