بصائر الدرجات الکبری فی فضائل ال محمد

[ویکی نور] بصائر الدرجات الکبری فی فضائل آل محمد(ص). بصائر الدرجات الکبری فی فضائل آل‎محمد(ص)، اثر ابوجعفر محمد بن حسن بن فروخ صفار، کتابی است دو جلدی به زبان عربی با موضوع حدیث و کلام اسلامی، در بیان فضائل اهل‎بیت(ع) که به تحقیق سید محمد سید حسین معلم رسیده است. نویسنده در این اثر، روایاتی را در فضایل اهل‎بیت(ع) جمع‎آوری کرده است.
کتاب ده جزء دارد که هر جزء نیز در ابواب مختلفی بیان شده است. مجموع محتوای مطالب در دو جلد ارائه شده است؛ مقدمه محقق و محتوای مطالب از جزء اول تا پنجم در جلد اول و ادامه محتوای مطالب از جزء ششم تا دهم در جلد دوم بیان شده است.
محقق کتاب در مقدمه می‎نویسد: استاد محمدصادق کتبی، مدیر مکتبة الحیدریة، به من پیشنهاد تحقیق این اثر ارزشمند را داد که نزد شیعه امامیه از مصادر مهم محسوب می‎شود.
وی در معرفی کتاب و مؤلف از متنی که میرزا محسن کوچه‎باغی (مصحح بصائر چاپ‎شده) تحت عنوان «سرد المقال فی تنقیح حال الصفار» نوشته، استفاده کرده است؛ در این مقاله درباره کتاب چنین توضیح داده شده: کتاب دیگری تحت عنوان بصائر الدرجات وجود دارد که متعلق به سعد بن عبدالله بن ابی‎خلف اشعری (معاصر امام حسن عسکری(ع)) می‎باشد و تنها، نسخه‎ای از منتخب آن از شیخ حسن بن سلیمان برای ما باقی مانده. اثر حاضر غیر از آن کتاب (بصائر الدرجات سعد بن عبدالله) است و نسخه‎های خطی مختلفی از آن (بصائر الدرجات صفار) به دست ما رسیده است. ظاهرا بصائر الدرجات در ابتدا کتاب کوچکی بوده است و ترتیب مباحثش نیز با این که اکنون در دست ماست متفاوت بوده، سپس مصنفش به مطالب آن افزوده و به مطالبش ترتیب بخشیده تا به صورت کنونی (آنچه اکنون در دستان ماست) درآمده است؛ شاهد این ادعا مطلبی است که در اول کتاب «وسائل الشیعة» در هنگام شمارش مدارک این کتاب می‎نویسد: «کتاب بصائر الدرجات الصغری لمحمد بن الحسن الصفار رحمه الله تعالی و کتاب بصائر الدرجات الکبری له». وی همچنین در انتهای همین کتاب می‎نویسد: «کتاب بصائر الدرجات للشیخ الثقة الصدوق محمد بن الحسن الصفّار و هی نسختان: صغری و کبری».
وی سپس عباراتی از شیخ در الفهرست و آغابزرگ تهرانی در تأیید این مطلب نقل می‎نماید و پس از آن از اعتماد صاحب وسائل و مجلسی در بحار و سید محمدباقر گیلانی اصفهانی ملقب به حجت‎‎الاسلام و نجاشی، به این کتاب و ستایش آن صحبت کرده و عباراتی را از برخی افراد مذکور در اعتبارش و اعتماد علما بر آن نقل می‎کند.
نویسنده، در قسمتی از جزء اول از جلد اول با عنوان «إنّ أمرهم صعب مستصعب»، 9 روایت در این ارتباط ذکر می‎کند که یکی از آنها چنین است: «حدّثنی محمّد بن الحسین، عن إبراهیم بن أبی‎البلاد، عن سدیر الصیرفی‎ قال: کنت بین یدی أبی‎عبداللّه(ع)، أعرض علیه مسائل قد أعطانیها أصحابنا إذ خطرت بقلبی مسألة، فقلت: جعلت فداک، مسألة خطرت (بقلبی) الساعة. قال: أ لیست فی المسائل‎؟ قلت: لا. قال: و ما هی‎؟ قلت: قول أمیرالمؤمنین(ع): «إنّ‎ أمرنا صعب مستصعب؛ لا یعرفه إلاّ ملک مقرّب أو نبی‎ مرسل أو عبد امتحن اللّه قلبه للإیمان». فقال: نعم، إنّ‎ من الملائکة مقرّبین و غیر مقرّبین و من الأنبیاء مرسلین و غیر مرسلین و من المؤمنین ممتحنین و غیر ممتحنین و إنّ‎ أمرکم هذا عرض على الملائکة فلم یقرّ به إلاّ المقرّبون و عرض على الأنبیاء فلم یقرّ به إلاّ المرسلون و عرض على المؤمنین فلم یقرّ به إلاّ الممتحنون».

💡 182- -26 جـديد ص 110 از بصائر الدرجات و استشهاد به آيه قرآن براى رفعاسـتـبـعـاد و نـفـى غـلواست چنانكه در روايات ديگرى هم بدان آيه استشهاد شده است، و دربعضى از روايات هم ذكر آن علوم را مقيد (/b>باذن و اجازه خدا) نموده.

💡 1069- بصائر الدرجات، ص 154. و در ادامه حديث مطالبى آمده كه ما را از بحثىكه در پيش داريم و نيازمند به شرح و بيان بوده و اينجامجال آن نيست و باز مى دارد. اما طالبين را به خاطر اهميتش به مطالعه آن سفارش مى كنيم. و در ص 161 همين حديث به طور فشرده آمده است.

💡 در بصائر الدرجات از زراره (1091) آمده كه امام جعفر صادق (ع ) فرموده است: پدرمامام باقر (ع ) حيات داشت كه كتابها و مواريث امامت به من رسيد (1092).

💡 283- كافى 1/305 ح 2، اعلام الورى ص 260، بصائر الدرجات ص 44، بحارالانوار 46/229، وافى 2/83.

💡 1087- اصول كافى، ج 1، ص 303، ح 3؛ اعلام الورى، ص 152؛ بحارالانوار،ج 46، ص 18، ح 5؛ بصائر الدرجات، ص 148 و 149 و 163 و 164 و 168.

💡 79- باب الارض لا تخلو من حجة . و مجلد 23 بحار چاپ جديد ص 22نقل از علل الشرايع، و بصائر الدرجات، و غيبت ن