المقرب و معه مثل المقرب

[ویکی نور] المُقَرِب اثر علی بن الحسن بن مؤمن بن محمد بن علی بن عصفور حضرمی إشبیلی (م 669) کتابی است در موضوع زبان و ادبیات عربی که در عین اختصار و گزیده نویسی، حاوی مطالب مفیدی در باب دو علم نحو و صرف می باشد.
تعریف علم نحو و بیان معانی (کلمه و کلام)، بخش آغازین کتاب را تشکیل داده و پس از آن، سایر مباحث علم نحو و صرف همچون: اعراب و انواع علامت های آن، افعال، مفاعیل، باب تعجب، باب نائب فاعل، مبتدا و خبر، باب اشتغال، افعال لازم و متعدی، باب استثناء، ترخیم، حروف جر و قسم، اضافه، نعت و... به صورت مفصل و گسترده بیان شده است.
نویسنده روش خاصی را در تألیف کتاب برگزیده که باعث جلب توجه برخی از دانشمندان علم نحو شده است تا جایی که ابوحیان نحوی، تعدادی از کتاب های خود را بر اساس روش وی نوشته است. برخی از خصوصیات کتاب، عبارتند از:
نویسنده در باب علم صرف، به تقسیم بندی کلمات صرفی پرداخته و آن ها را دارای دو نوع معرفی نموده است:
نوع اول: که در آن یک کلمه، به حالت های مختلفی تبدیل شده و در نتیجه آن، معانی متعددی به دست می آید، همچون: ضَرَبَ، ضارِب، تَضارَبَ و إضرِب. بنابراین، از کلمه ای که از سه حرف(ض، ر، ب) تشکیل گردیده است، صیغه های متعددی به دست آمد.

💡 او پاسخ داد آرى، امام فرمود: تحول عنا، انرسول الله (ص ) نهى ان يضاف خصم الا و معه خصمه، اكنون از مهمانى ما خارجشو، زيرا پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم از پذيرايى كردن از طرفين دعوىنهى فرموده است (921)

💡 788 - عن الشعبى قال: سمعت على بن ابى طالب عليه السلاميقول: العجب ممن يقنط و معه الممحاه قيل و ما الممحاه ؟قال الاستغفار.

💡 فقالاميرالمومنين (ع ) اشهد آنهاحنت و انت و مدت يديها و وضمتهما الى صدرها مليا و اذا بها تفمن السماء ينادى يا ابا الحسن ارفعهما عنها فلقدابكيا و الله ملائكته السماء فرفعهماعنها و عقد الرداء عليها و صلى عليها و معه الحسن و الحسين وعقيل و عمار و سلمان و المقداد و ابوذر و دفنها فى بيتها.

💡 قال على (ع ):... لقد دخل موسى بن عمران و معه اخوه هارون على فرعون و عليهمامدارع الصوف و بايديهما العصى فشرطا له ان اسلم بقا ملكه و دوام عزهفقال: الا تعجبون من هذين يشرطان لى دوام العز و بقا الملك و هما بما ترون منحال الفقر و الذل، فهلا القى عليهما اساور من ذهب ؟ اعظاما للذهب و جمعه و احتقاراللصوف و لبسه.(350)