گردش قرعه واژهای ترکیبی در زبان فارسی است که به معنای چرخش و جابهجایی قرعه میان افراد به کار میرود و نشاندهنده حالتی است که در آن نتیجه یک انتخاب یا تقسیم به صورت تصادفی و بر اساس قرعه تعیین میشود. این عبارت در اصل به مفهوم غلطیدن یا حرکت قرعه اشاره دارد، به این معنا که سرنوشت یا نوبت افراد در یک فرآیند به صورت اتفاقی مشخص میگردد. در کاربردهای ادبی و عرفی، گردش قرعه کنایه از تعیین بخت و نصیب افراد است، به گونهای که هر کس ممکن است سهم یا نوبت خاصی را بر اساس شانس به دست آورد. این مفهوم در موقعیتهایی به کار میرود که امکان انتخاب مستقیم وجود ندارد و برای ایجاد عدالت یا نظم، از قرعهکشی استفاده میشود. در زبان ادبی فارسی، گردش قرعه گاهی به عنوان نمادی از ناپایداری سرنوشت و تغییر ناگهانی وضعیت انسانها به کار رفته است. این واژه همچنین میتواند بیانگر لحظهای باشد که نتیجه یک تصمیم مهم به صورت تصادفی مشخص شده و سرنوشت فرد تغییر میکند. در متون کهن، گردش قرعه اغلب با مفاهیمی مانند بخت، روزگار و تقدیر پیوند خورده و بار معنایی عمیقتری پیدا کرده است. کاربرد این اصطلاح در شعر و نثر فارسی نشاندهنده اهمیت نقش شانس و تصادف در تقسیم مسئولیتها و فرصتها در زندگی انسان است. از نظر معنایی، این عبارت میتواند به معنای قرار گرفتن سهم یا نوبت فرد در نتیجه یک انتخاب شانسی یا قرعهکشی باشد.
گردش قرعه
لغت نامه دهخدا
گردش قرعه. [ گ َ دِ ش ِ ق ُ ع َ / ع ِ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) کنایه از غلطیدن قرعه است. ( آنندراج ):
غافل مگشای چشم پرشنگ
بر گردش قرعه های نیرنگ.شیخ ابوالفیض فیاضی ( از آنندراج ).