عبارت «چشمه بماهی شدن» به معنای کنایی رفتن خورشید به برج حوت است و در ادبیات نجومی و تقویمی به کار رفته است. این ترکیب به طور استعاری زمان حرکت خورشید به پایان سال یا ورود آن به آخرین برج فلکی (حوت) را نشان میدهد. «چشمه» در این عبارت نمادی از طلوع یا روشنایی است که به خورشید اشاره دارد و جریان حرکت آن در آسمان را توصیف میکند. «بماهی شدن» به معنی قرار گرفتن در برج حوت است و نشان میدهد خورشید وارد آخرین برج فلکی و فصل زمستان میشود. این عبارت در منابع قدیمی مانند «برهان» و «انجمن آرا» و فرهنگ «آنندراج» به عنوان اصطلاحی نجومی و کنایی ثبت شده است. کاربرد این عبارت بیشتر در متون ادبی و علمی قدیم بوده و بیانگر آگاهی از حرکات نجومی و تنظیم تقویمهای سنتی است. به طور استعاری، «چشمه بماهی شدن» میتواند نشانه پایان یک دوره و آغاز دورهای تازه نیز باشد، زیرا برج حوت پایان دایره فلکی را مشخص میکند.
چشمه بماهی شدن
لغت نامه دهخدا
چشمه بماهی شدن. [ چ َ / چ ِ م َ / م ِ ب ِ ش ُ دَ ] ( مص مرکب ) کنایه از رفتن آفتاب است ببرج حوت. ( برهان ) ( انجمن آرا ) ( آنندراج ).