ناصرالدوله حسن بن ابی الهیجا ال حمدان
ناصرالدوله حسن بن ابی الهیجا آل حمدان، پایهگذار سلسله حمدانیان موصل و از خاندان شیعی قبیله ابن تغلب بود که در حدود قرن چهارم هجری/دهم میلادی زندگی میکرد. او در سال ۳۵۸ق/۹۶۸م درگذشت و نقش مهمی در تحکیم قدرت حمدانیان در بخشهایی از شام و شمال عراق داشت. ابتدا در ۳۰۸ق/۹۲۰م به نیابت از پدر به امارت موصل گمارده شد، اما پس از مرگ پدرش توسط خلیفه مقتدر از امارت موصل عزل شد و حکومت مناطقی چون غرب دیار ربیعه، نصیبین، سنجار، خابور، میافارقین و ارزَن به او سپرده شد. در ۳۲۰ق/۹۳۲م، حسن با امیران بغداد درگیر شد و پس از شکست از آنها، به خدمت مونس درآمد. او بنیانگذار حمدانیان موصل بود و مدیریت سرزمینهای تحت سلطه خود را با تمرکز بر حفظ استقلال و اقتدار خاندان حمدان پی گرفت. فعالیتهای او زمینه استقرار حکومت شیعی در موصل و مناطق اطراف را فراهم کرد. این شخصیت تاریخی در تاریخ سیاسی و نظامی شمال عراق و شام جایگاه ویژهای دارد و میراث او استمرار قدرت خاندان حمدان در منطقه شد. ناصرالدوله حسن نماد پایهگذاری یک سلسله مستقل و مقتدر در عصر خلیفهگری عباسی است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ناصرالدوله حسن بن ابی الهیجا آل حمدان. آلِ حَمْدان، سلسله ای شیعی مذهب از قبیله ابن تَغْلِب که از حدود ۲۹۲ق/۹۰۵م تا ۳۹۴ق/۱۰۰۴م بر بخش هایی از شام و شمال عراق (جزیره) فرمان راندند. پایه گذار حمدانیان موصل، ناصرالدوله حسن بن ابی الهیجا است.
ناصرالدوله حسن بن ابی الهیجا (د ۳۵۸ق/۹۶۸م)، پایه گذار حمدانیان موصل بود.
فعالیت های حکومتی ناصرالدوله
ناصرالدوله، نخست در ۳۰۸ق/۹۲۰م به نیابت از پدر به امارت موصل گمارده شد، اما مقتدر در ۳۱۸ق/۹۳۰م پس از مرگ ابوالهیجا، حسن را از امارت موصل عزل کرد و ولایت آن جا را به عموهای وی، پسران حمدان سپرد و او را به امارت بخش غربی دیارِ ربیعه و نَصیبین، سَنْجار، خابور، مَیافارقین و اَرْزَن گماشت. در ۳۱۹ق/۹۳۱م دوباره اختلاف میان مونس مظفر، یکی از امیران بلند پایه بغداد، و خلیفه بالا گرفت و در ۳۲۰ق/۹۳۲م که مونس، خشمگین از خلیفه به سوی موصل می رفت، حسن و عموهایش راه را بر مونس بستند، اما شکست خوردند و پراکنده شدند. پس از آن حسن به خدمت مونس درآمد تا آن که مقتدر کشته شد.
← استیلا بر موصل
۱. ↑ ابوعلی مسکویه احمد بن محمد، تجارب الامم، ج۲، ص۲۷، به کوشش آمدروز، ۱۹۱۶م، طبع افست.
منبع
...