مجربات عمومی

کلمه «مجربات عمومی» در منطق به معنای «تجربه‌ها یا قضایایی است که توسط بسیاری از مردم در زمان‌ها و مکان‌های مختلف آزموده و تأیید شده‌اند». یعنی چیزی نیست که فقط یک نفر آن را تجربه کرده باشد، بلکه تجربه‌ای است که عموم مردم آن را دیده یا پذیرفته‌اند و بنابراین اعتبار و عمومیّت دارد.

در منطق، قضایای مجرب به دو شکل دسته‌بندی می‌شوند:

اول بر اساس شخص تجربه‌کننده

مجربات عمومی: تجربه‌ای که توسط افراد زیادی انجام شده و اعتبار همگانی دارد.

مجربات خصوصی: تجربه‌ای که تنها توسط یک فرد یا گروه محدود انجام شده و اعتبار عمومی ندارد.

دوم بر اساس موضوع یا شئ مورد تجربه

مجربات مطلق: تجربه‌ای که بدون قید و شرط و برای همه صادق است.

مجربات مقیّد: تجربه‌ای که تنها در شرایط یا موارد خاص صادق است.

پس وقتی می‌گوییم «مجربات عمومی»، منظور این است که یک قضیه یا تجربه، مورد آزمایش و مشاهده افراد زیادی قرار گرفته و اعتبار و صحت آن به شکل گسترده پذیرفته شده است. این اصطلاح در منطق برای نشان دادن درجه اعتماد به یک تجربه یا قضیه کاربرد دارد.

فرض کنید همه ما دیده‌ایم که وقتی آب را روی آتش می‌گذاریم، جوش می‌آید و بخار می‌شود. این تجربه فقط تجربه یک نفر نیست؛ خیلی‌ها در زمان‌ها و مکان‌های مختلف این را دیده‌اند. بنابراین این یک مجرب عمومی است: تجربه‌ای که عموم مردم آن را تجربه کرده و پذیرفته‌اند. ولی اگر مثلاً بگوییم «آب در ارتفاع بالای ۵۰۰۰ متر دقیقاً در ۱۰۰ درجه می‌جوشد»، این یک مجرب مقید است چون فقط در شرایط خاص صدق می‌کند.