قیاس بالفعل

[ویکی فقه] قیاس بالفعل، به معنای قیاس مفیدِ برهان لِمّ به صورت بالفعل و ویژگی قیاس شکل اول است.
در بیان افضلیت شکل اول قیاس اقترانی بر سایر اَشکال، وجوهی را ذکر می کنند. یکی از آن وجوه این است که هیات شکل اول، هیات قیاس بالفعل است و هیئت اَشکال دیگر، هیات قیاس بالقوّه است.
توضیح اصطلاح
در تبیین بالفعل بودنِ قیاس شکل اول چنین گفته شده است: مفاد شکل اول این است که علت یک شئ (علت حد اکبر) برای حد اصغر ثابت می شود، و به همین دلیل، معلول آن علت (یعنی حد اکبر) هم برای اصغر ثابت می شود. و اگر مدعا موجبه کلیه بود فقط از طریق شکل اول قابل اثبات است. و اگر سالبه بود هر چند به وسیله شکل دوم هم قابل تحصیل است اما این نظم تغییر می کند زیرا در شکل دوم، علت بر حد اصغر حمل می شود اما معلول، تابع علت (در وجود یافتن برای اصغر) قرار داده نمی شود، بلکه این نظم تغییر پیدا می کند و معلول، متبوع و علت، تابع آن قرار داده می شود؛ یعنی ثبوت علت برای اصغر تابع ثبوت معلول (حد اکبر) برای اصغر می گردد. پس در این شکل، به خلاف شکل اول، علت به قصد اولی مستدعی ثبوت معلول خود برای اصغر نیست. و در شکل سوم نیز علت برای حد اصغر ایجاد نشده است بلکه حد اصغر علتی را که معلول، تابع آن است ایجاد می کند. پس در این شکل هم، به خلاف شکل اول، علت به قصد اولی مستدعی ثبوت معلول خود برای اصغر نیست. بنابراین فقط در شکل اول است که برای یک شئ (حد اصغر) امری که علت شئ دیگر است اثبات می گردد و سپس معلولِ آن علت (حد اکبر)، در ثبوت برای حد اصغر، از علت تبعیت می کند. و به همین جهت، تنها شکل اول به صورت بالفعل، برهان لِمّ محسوب می شود و سایر اَشکال، به نحو بالقوه برهان لِمّ می باشند.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).• قوام صفری، مهدی، ترجمه برهان شفا.
...

💡 همچنين آيه ى لقد كنت فى غفلة من هذا فكشفنا عنك غظاءك فبصرك اليوم حديد (483)، نشانه ى آن است كه قيامت و مشاهده آن بالفعل موجود است و از هر پوششى محفوظ است، ولى پرده اى كه بر ديدگان كافر آويخته شده است، در روز قيامت كنار مى رود و چشمان كافر بسيار تيزبين مى شود، به گونه اى كه مظاهر غضب را مى بيند و مشاهد خشم و را مى شنود، در حالى كه از تماشاى مظاهر رحمت و رضا ناتوان است.

💡 شیخ محمد در پی مرگ برادر بزرگ ترش شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم در ۴ ژانویه ۲۰۰۶، بعد از حدود یک دهه حکومت بالفعل به امیری دبی برگزیده شد. طبق فرمول تقسیم قدرت بین ابوظبی و دبی در کشور امارات، شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان امیر امارات متحده عربی، شیخ محمد را در همان تاریخ به نخست‌وزیری و نایب رئیسی امارات برگزید و اعضای دیوان عالی امارات نیز موافقت خود را با این انتخاب اعلام کردند.

💡 بی‌نهایت بالفعل در فلسفه ریاضی امروز به ایده‌ای گفته می‌شود که اعداد یا برخی دیگر اشیای ریاضی را دارای قابلیت تشکیل کلیت‌های کامل و واقعی یعنی مجموعه‌ها می‌داند.

💡 اگر ابوبكر و عمر نمى دانستند كه خليفه اند يا پادشاه، معاويه، پسر ابوسفيان،خود را پادشاه بالفعل ناميد. عده ديگرى نيز خود را پادشاه مى دانستند. عمر هم خود را دربعضى از مناسبت ها پادشاه مى خواند.

💡 انسان عصاره همه موجودات است و فشرده تمام عالم است و انبيا آمده اند براى اينك اينعصاره بالقوه را بالفعل كنند و انسان يك موجودى الهى بشود كه اين موجود الهى، تمامصفات حق تعالى در اوست و جلوه گاه نور مقدس حق تعالى است (7).

💡 انسان در آغاز،حيوان بالفعل و انسان بالقوه است (501) كه در پرتو تربيت،تولد( ثانويه ) مى يابد و به فعليت مى رسد (502) همه گونه استعداد و قابليتهاىفردى و اجتماعى در پرتو تربيت صورت مى پذيرد.