فاضل ایروانی. [ ض ِ ل ِ رَ ] ( اِخ ) ملا محمد پسر محمدباقر ایروانی. زندگی و مرگ و مدفنش در نجف بوده است و از اکابر علمای اوایل قرن چهاردهم هجری بشمار است. از او چهارده کتاب در فقه و اصول و تقلید و اجتهاد باقی مانده. مرگش در سال 1306 هَ. ق. بوده است. رجوع به ریحانة الادب ج 3 ص 180 شود.
ملا محمد پسر محمد باقر ایرانی که زندگی و مرگ و دفنش در نجف بوده است و از اکابر علمای قرن چهاردهم هجری بشمار می آید.
[ویکی اهل البیت] ملا محمد ایروانی فرزند محمد باقر معروف به فاضل ایروانی یکی از اساتید علما و مراجع بزرگ ما در اواخر قرن سیزدهم هجری است. فاضل سنوات عمر شریفش در عتبات عالیات نجف و کربلا سپری شد. فاضل از افاضل شاگردان مرحوم سید ابراهیم صاحب ضوابط و مرحوم نجفی صاحب جواهر و شیخ المتأخرین مرحوم انصاری بود که خود به درجه اعلای اجتهاد و مقام مرجعیت نائل آمد. بعد از وفات سید حسین ترک کرسی تدریس و همچنین زعامت و رهبری شیعیان قفقاز و آذربایجان و هند و اغلب بلاد به معظم له منتهی شد. فاضل در فقه و اصول و حدیث و تفسیر مهارت داشت. وی عنایت و توجه خاصی به تربیت و تعلیم فضلای حوزه می نمود، و در نجف اشرف مدرسه ای برای فضلا بنا نمود. پس از فوت شیخ انصاری و سید ترک، کرسی درس او در نجف و کربلا (به موازات میرزا در سامرا) حائز اهمیت بود و اعلامی از حوزه درس او به مقام اجتهاد و استادی رسیدند.
فاضل حاشیه بر قواعد علامه و لمعه شهید زد. کتاب رسائل و مکاسب شیخ انصاری را حاشیه و تعلیق نمود. او همچنین رسائلی در تعادل و تراجیح، اجتهاد و تقلید، مکاسب محرمه، حجیت مظنه و غیره به رشته تحریر برد. سر انجام پس از عمری خدمت به اسلام و مسلمین در روز سوم ربیع المولود 1306 در نجف اشرف وفات نمود و در جنب مدرسه معروف به فاضل ایروانی مدفون شد. محدث قمی می نویسد: فاضل برادری عالم و واعظ داشت که در مدینه طیبه به درود حیات گفت.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 گر لافپاش هست به نزدیک فاضلان شعرم بروی دعوی برهان روزگار
💡 گرچه فاضل بود و فحل و ذو فنون این ضیا اندر ظرافت بد فزون
💡 خبرگزاری تسنیم هم به انتقاد از مطالب کانال تلگرامیِ فاضلی پرداخت.
💡 ایا به عقل و کفایت ز عاقلان او حد ایا به فضل و شهامت ز فاضلان افضل
💡 کعبی، عضو خبرگان اسلامی ایران در همایش یادبود این شاعر خواستار نام گذاری میدان یا خیابانی در شهر اهواز به نام ملا فاضل سکرانی شد، همچنین وی درخواست کرد مسابقه شعر سالانه «سکرانی» برگزار شود.
