ذاتی باب برهان

[ویکی فقه] ذاتی باب برهان، از اصطلاحات علم منطق بوده و به ذاتیات موضوع و محمولات منتزع از ذات موضوع بدون نیاز به واسطه گفته می شود.
ذاتی باب برهان، مجموع مرکب از ذاتیات باب ایساغوجی ( کلیات خمس) و اعراض ذاتی (مورد استعمال در علوم برهانی) است. ابن سینا در منطق اشارات از ذاتی مورد استعمال در علوم (که عبارت از اعراض ذاتی موضوعات علوم است) به ذاتی باب برهان تعبیر آورده است که البته خلاف اصطلاح رایج است و ذاتی باب برهان (در اصطلاح رایج) چنان که گفتیم از آن قسم ذاتی عام تر است، زیرا علاوه بر اعراض ذاتی، ذاتیات باب ایساغوجی (کلیات خمس) را هم شامل می شود.

💡 چون دست اجل تخته برهان بسترد بس بار مظالم که بدان عالم برد

💡 659) تفسير برهان، ج 1، ص 79، ح 15؛ تفسير عياشى، ج 1، ص 34، ح 17.

💡 خاکش ز پای نقش نگیرد چو سطح آب برهان این کمال کمال لطافت است

💡 خود هنر در عهد ما عیب است اگرنه این سخن می‌کند برهان که من شاعر نیم بل ساحرم

💡 من برون آیم به برهان‌ها ز مذهب‌های بد پاکتر زان کز دم آتش برون آید ذهب

💡 145-اصول عقايد اسلامى ص 511 بهنقل از تفسير عياشى، تفسير برهان و الغدير