«خامهٔ زده» در علوم و فنّاوری غذا به نوعی خامه گفته میشود که طی یک فرایند مکانیکی، معمولاً با همزدن سریع و مداوم، ساختار آن تغییر یافته و حجمش بهطور قابل توجهی افزایش مییابد، بهگونهای که این افزایش حجم معمولاً در حدود ۹۰ تا ۱۰۰ درصد مقدار اولیه است. در این فرایند، هوا به درون بافت خامه وارد میشود و به صورت حبابهای بسیار ریز در میان چربی و رطوبت آن پخش میگردد، در نتیجه خامه حالتی سبک، پفدار، حجیم و نرم پیدا میکند. از نظر علمی، همزدن سبب میشود بخشی از گلبولهای چربی موجود در خامه به یکدیگر نزدیک شده و شبکهای پایدار پیرامون حبابهای هوا تشکیل دهند که این ساختار، عامل اصلی حفظ حجم و قوام خامه است. به همین دلیل، خامهٔ زده نسبت به خامهٔ معمولی بافتی لطیفتر، متخلخلتر و از نظر ظاهری حجیمتر دارد. این نوع خامه در صنعت غذا و شیرینیپزی کاربرد بسیار گستردهای دارد و معمولاً برای تزیین کیک، دسر، بستنی، نوشیدنیهای گرم و انواع شیرینیها استفاده میشود. از نظر حسی، خامهٔ زده به دلیل وجود هوا در ساختار خود، احساس سبکی و نرمی بیشتری در دهان ایجاد میکند و به بهبود بافت و جلوه ظاهری محصولات غذایی کمک مینماید. در زبان انگلیسی، این اصطلاح با عنوان Whipped Cream شناخته میشود و یکی از اجزای مهم در فراوردههای قنادی و دسرهای مدرن به شمار میآید. به طور کلی، «خامهٔ زده» به معنای خامهای است که با همزدن، حجم آن تقریباً دو برابر شده و بافتی سبک، حجیم و کفمانند پیدا کرده است.
خامۀ زده
فرهنگستان زبان و ادب
{whipped cream} [علوم و فنّاوری غذا] خامه ای که آن را می زنند تا حجم آن به میزان 90 تا 100 درصد افزایش یابد