تفسیر عصر تابعان
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تابعین نخستین مفسرانی به شمار می روند که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) را ندیده بودند، اما قرآن کریم را برای مردم زمانشان تفسیر می کردند. تابعین شاگردان صحابه اند و معلومات آنان غالباً به صحابه منتهی می شود.در دوره تابعین با گسترش دولت اسلامی و حوزه های حکومت و هجرت برخی از اندیشمندان به نواحی گوناگون سرزمین اسلام، حوزه های علوم اسلامی شکل گرفت و پیدایش طبقات مفسران و جریان های تفسیری به این عصر می پیوندد که مشهورترین آنها مدارس تفسیری مکه، مدینه و عراق می باشد و تفسیر، که از اولین علوم متداول در حوزه های علوم اسلامی است، در این مراکز گسترش یافت.
هنوز دوران صحابه سپری نشده بود که مردانی شایسته پا به میدان نهادند تا در حمل امانت الهی و انجام رسالت اسلامی جای آنان را پر کنند. ایشان تابعان بودند؛ کسانی که به نیکی از صحابه پیروی کردند و به پیروزی بزرگی دست یافتند.آنان مردانی بودند که توفیق بهره گیری از انوار تاب ناک و سراسر خیر و برکت دوران عهد رسالت را نیافته بودند؛ اما محضر صحابه بزرگوار پیامبر (صلّی اللّه علیه وآله) را مغتنم شمرده، از دانش آنان بهره وافی بردند و در پرتو هدایتشان رهنمون گشتند. شمار بسیاری از چهره های بارز صحابه به شهرهای گوناگون پراکنده شدند. آنان به هر جایی که رخت اقامت می افکندند و یا از آن بار می بستند، همچون ستارگان آسمان و چراغ های ظلمت شکن و پرچم هایی راهبر بودند. این گونه بود که تعالیم اسلام منتشر شد و مفاهیم کتاب و سنت در میان مسلمانان گسترش یافت.
مدارس تفسیر
صحابه جلیل القدر به هر کجا کوچ کردند و در هر کجا از قلمرو بزرگ اسلام اقامت گزیدند، مدرسه ای گسترده و مستحکم بنا نهادند و به وسیله آن، معارف کتاب و سنت را گستراندند.مشهورترین مکتب های تفسیری که بر اساس آوازه بنیانگذاران آن شهرت یافته از این قرار است:
← مدرسه مکه
یادآور شدیم که شمار بسیاری از پیشگامان دانش، در خیزشی سترگ، به تحصیل علم و کسب معارف دین اقدام کردند و چون در کسب فیض از انوار عهد رسالت به طور مستقیم محروم شده بودند، به درگاه چهره های علمی صحابه روی آوردند و دانش را از آنان فرا گرفتند و میان مردم منتشر ساختند؛از این رو آنان تنها واسطه و حلقه اتصال میان منابع نخستین دانش و همه امتند و نه تنها در زمان خودشان بلکه برای همه ادوار و تمام اعصار، حاملان پرچم هدایت اسلام به شمار می روند. اینان افراد سرشناسی هستند که به شمار در نمی آیند و به سان ستارگان درخشان آسمان دامنه تعلیم و تربیت را در سراسر جهان اسلام و اطراف و اکناف آن گستراندند. در اینجا تنها به بررسی چهره های بارز و آنان که در بین مردم به آموزش و نشر علوم و بیان معارف قرآن شهرت یافتند بسنده می کنیم. اینان در مدارس تفسیری معروف به ویژه مدرسه ابن عباس در مکه، پرورش یافتند.
معروف ترین چهره های تفسیر
...
جمله سازی با تفسیر عصر تابعان
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 جمعى كثير از تابعان شريعت مقدسه، موافق قانون شريعت، رياضت مى داشتند و فقيرنيز مكرر اربعينها را به سر آوردم و در احاديث معتبره وارد شده است كه هر كهچهل صباح اعمال خود را براى خدا خالص گرداند، حق تعالى چشمه هاى حكمت ازدل او به زبان او جارى مى گرداند.)
💡 تابعان نيز بر اين منوال بودند؛ و در نشر آثار غدير و ذكر حقايق آن اهتمامى بسزا مىورزيدند. چنانكه پس از گذشت قرنها، روايت هشتاد و چهار نفر از آنان به ما رسيده است.(120)
💡 مجلسی در اولین کتاب فارسی خود به نام «عین الحیات» زمینه را برای تبیین موقعیت تسخیرناپذیر شاه شیعه فراهم میکند. از نظر شرعی بر اهالی ایران به عنوان تابعان شیعی شاه است که از او پیروی کنند و از هرگونه مخالفت با وی خودداری کنند.
💡 اولا - حكم مزبور در آيه فوق شامل تابعين هم مى شود، و منظور از تابعان همانگونه كهاشاره كرديم تمام كسانى هستند كه از روش مهاجران و انصار نخستين، و برنامه هاى آنهاپيروى مى كنند، بنابراين بايد تمام امت بدون استثناءاهل نجات باشند!
💡 آخرين سخن اينكه رضايت و خشنودى خدا كه در آيه فوق است روى يك عنوان كلى قرارگرفته و آن (هجرت ) و (نصرت ) و (ايمان ) و(عمل صالح ) است، تمام صحابه و تابعان مادام كه تحت اين عناوين قرار داشتند موردرضاى خدا بودند، و آن روز كه از تحت اين عناوين خارج شدند از تحت رضايت خدا نيزخارج گشتند.
💡 و ظاهرا مراد، كنيه معروفه نباشد، بلكه مقصود آن است كه تصريح به اسم آن جنابنمى كنند، بلكه تعبير مى كنند از او به كنايه به جعفر، از ترس عمويش جعفر كهشيعيان، چون به يكديگر سخن گويند، بگويند: (ديديم جعفر را.) يا (او امام است.)يا (از او توقيع رسيد.) يا (اين مال را به نزد او برد.) و مانند اينها تا تابعان جعفرنفهمند مقصود كيست.