تساهل و تسامح با اهل کتاب

[ویکی فقه] تساهل و تسامح با اهل کتاب (قرآن). یکی از آموزه های دین اسلام در برخورد با ادیان دیگر، تساهل و تسامح است.
تسامح و تساهل در شنیدن سخنان مخالفان و دادن جوابهای مناسب، با رعایت بهترین شیوه بحث:•«قل یـاهل الکتـب تعالوا الی کلمة سواء بیننا وبینکم الا نعبد الا الله ولا نشرک به شیــا ولا یتخذ بعضنا بعضـا اربابـا من دون الله فان تولوا فقولوا اشهدوا بانا مسلمون:بگو: ای اهل کتاب، بیایید بر سر سخنی که میان ما و شما یکسان است ( انبیاء و کتاب های آسمانی بر آن متّفق اند) گرد آییم، و آن این که جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او نکنیم و برخی از ما برخی دیگر را خدایانی به جای خدا نگیرد. پس اگر (از این پیشنهاد) روی گرداندند بگویید: گواه باشید که ما مسلمانیم.»
← تفسیر کلمة سواء
تسامح و تساهل پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم با اهل کتاب، با افشا نکردن برخی از حقایق کتمان شده از جانب آنان:•«یا أَهْلَ الْکِتابِ قَدْ جاءَکُمْ رَسُولُنا یُبَیِّنُ لَکُمْ کَثیراً مِمَّا کُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْکِتابِ وَ یَعْفُوا عَنْ کَثیرٍ قَدْ جاءَکُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ کِتابٌ مُبین:ای اهل کتاب، به یقین فرستاده ما به سوی شما آمده که بسیاری از آنچه را که شما از کتاب خود پنهان کردید (مانند اوصاف پیامبر اسلام و نشانه های نبوت او) برای شما روشن می کند و از بسیاری هم (فعلا) چشم می پوشد (مانند قول به تجسم خدا و نسبت گناه به پیامبران). حقّا که برای شما از جانب خداوند نور و کتابی روشن و روشنگر آمده است.»
← تفسیر مِمَّا کُنْتُمْ تُخْفُونَ
تسامح و تساهل مسلمانان با اهل کتاب، به رغم حسدورزی آنان قبل از دستور جهاد:•«وَدَّ کَثیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ لَوْ یَرُدُّونَکُمْ مِنْ بَعْدِ إیمانِکُمْ کُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّی یَأْتِیَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیر:بسیاری از اهل کتاب پس از آنکه حقانیت (اسلام) بر آنها روشن شد به خاطر حسد برخاسته از وجودشان، دوست دارند که شما را پس از ایمانتان به کفر بازگردانند. پس (فعلا از ستیز با آنها) درگذرید و توبیخ نکنید تا خداوند فرمان خود را صادر نماید، که خدا بر همه چیز تواناست.»
← تفسیر کُفَّاراً حَسَداً
...

💡 آيا اين موارد و شواهد است كه جعالان را بر آن داشته است كه ثبات اعتقادىعقيل را تباه و از آنها مردد بودن و تساهل مذهبىعقيل را استفاده كنند؟! آيا اين برخوردها دليل دلبستگىعقيل به دنيا و پيوند وى با معاويه و جدايى او از برادرش مى باشد؟

💡 خان‌های ایلخانان تا زمان غازان خان با تساهل مذهبی مسیحیان و یهودیان را از محدودیت‌های خود در حکومت اسلامی آزاد کردند. بدین ترتیب استعدادهای تازه‌ای در دسترس قرار گرفت، اما رقابت بر سر امتیازات جدید تأثیرات خوبی را که این دگرگونی ممکن است بر روابط بین ادیان داشته باشد، خدشه‌دار کرد.

💡 طبق منابعی همچون شهرستان‌های ایرانشهر، مادر بهرام گور دختر یک یهودی تبعیدی بود بدین ترتیب خود نیز از منظر یهودیان پادشاهی یهودی محسوب می‌شد و در بین آنها از احترام زیادی برخوردار بود؛ ولی در گزارش‌های منابع یهودی همچون تلمود، مادر بهرام یهودی نبوده‌است بلکه وی در دوران حکومتش سیاست تساهل دینی نسبت به یهودیان در پیش گرفته‌است.