بساطت وجوب

کلمه‌ی «بساطت وجوب» یکی از مفاهیم فقه و اصول فقه است که درباره ماهیت حکم تکلیفی مثل وجوب یا استحباب بحث می‌کند. به زبان ساده، بساطت وجوب یعنی اینکه وجوب یک حکم، ساده، روشن و مستقل است و هیچ قید، فصل یا ترکیب خاصی ندارد. بساطت وجوب به معنای ساده بودن وجوب است، یعنی وقتی چیزی واجب است، خودش واضح و مستقل است و لازم نیست آن را با چیزهای دیگر ترکیب کنیم تا بفهمیم واجب بودنش را. این مفهوم مقابل ترکب وجوب است، که می‌گوید وجوب ممکن است ترکیبی باشد و برای فهمیدن آن نیاز به بررسی چند چیز دیگر داریم. دانشمندان اصول فقه درباره ماهیت احکام تکلیفی (وجوب، حرمت، استحباب، کراهت و اباحه) دو نظریه دارند: بساطت و ترکب. طبق این نظریه، وجوب و استحباب از یک حقیقت اصلی ناشی می‌شوند و تفاوت آن‌ها در شدت یا ضعف آن است؛ مثلاً وجوب یعنی سفارش شدید و استحباب یعنی سفارش ضعیف یا غیر اجباری. برخی فقها هم می‌گویند هر وقت دلیلی وجود دارد که انسان را به انجام کاری ملزم می‌کند، آن کار واجب است؛ اگر دلیل اجباری نباشد، آن کار مستحب است. به زبان خیلی ساده بساطت وجوب، وقتی یک کار واجب است، این وجوب خودش ساده و مستقل است و لازم نیست چیز دیگری را برای فهم آن اضافه کنیم. تفاوتش با استحباب فقط در شدت سفارش یا الزام است.