بحرالعلوم لکهنوی

[ویکی فقه] بحرالعلوم لکهنوی، ابوالعیّاش عبدالعلی محمدبن نظام الدین محمدبن قطب الدین انصاری لکهنوی ملقب به بحرالعلوم، متکلم بزرگ حنفی مذهبِ هند در قرن دوازدهم است.
پدر بحرالعلوم لکهنوی، ملا نظام الدین از خانواده های «فرنگی محلِ» لکهنو و پایه گذار «درسِ نظامی» بود. نسب وی را به خواجه عبداللّه انصاری می رسانند، یکی از بازماندگان خواجه به نام شیخ علاءالدین (نیای بحرالعلوم با ده واسطه) از هرات به هند آمده بوده و مدفنش امروزه در پَرْناوَه (میان مِتهرا و دهلی) است. نسل بعد از او در شهر سِهالی، در نزدیکی لکهنو، اقامت گزیدند. خانواده آن ها در عهد اورنگ زیب به فرنگی محل نقل مکان کردند. جدش ملا قطب الدین (متوفی ۱۱۰۳) و پدرش (متوفی ۱۱۶۱) هردو از عالمان نامداری بودند که موجب شهرت خانواده خود در هند شدند.
زندگی نامه بحرالعلوم
بحرالعلوم در ۱۱۴۴ در لکهنو به دنیا آمد. نزد پدرش تحصیل کرد و در هفده سالگی دوره تحصیلاتِ اسلامی را نزد او به پایان برد (سلسله تلمّذ وی از طریق پدر به جلال الدین دوانی و دیگر علمای ایران می رسد). پس از مرگ پدر، نزد کمال الدین سَهالَویِ فتحپوری (متوفی ۱۱۷۵)، شاگرد پدرش، به تحصیل ادامه داد و مدتی بعد کار تعلیم و تألیف را در لکهنو آغاز کرد، (در پی حادثه و سوء تفاهمی که منجر به رنجش شیعیان اوده شد) لکهنو را ترک کرد و به شاه جهانپور رفت و بیست سال در آن جا اقامت گزید، سپس به رامپور رفت و چهارسال هم در آن جا ماند. پس از آن، منشی صدرالدین بَردوانی از او دعوت کرد که به مدرسه بهار (بنگال) برود؛ و سپس به دعوت نوّاب والاجاه محمدعلی خان کَرْناتَکی (متوفی ۱۲۱۰)، به همراه ۶۰۰ تن از «رجال علم»، به مَدْرس رفت. نواب لقب «مَلک العلما» را به او اعطا کرد، برایش مدرسه ای ساخت و برای او و همراهان و شاگردانش وظیفه مقرر کرد. جانشینان نواب، تا پایان حکومت والاجاهیان و استقرار سلطه انگلیس در مدرس، همان عنایت را درحق وی مبذول می داشتند و حقوق ماهانه او و دیگر مدرّسان و طلاّ ب مدرسه را همچنان می پرداختند. بحرالعلوم در ۱۲ رجب ۱۲۲۵ در مدرس درگذشت و درهمانجا، کنار مسجد والاجاهیان، مدفون شد.
اعطای لقب بحرالعلوم به لکهنوی
لقب بحرالعلوم را والاجاه به وی داد، این قول معروف است، اما الطاف الرحمان اعطاکننده این لقب را، شاه ولی اللّه (عبدالعزیز) دهلوی می داند. لقب ملک العلما بیش تر در شمال هند معروف است و لقب بحرالعلوم در جنوب.
شخصیت علمی بحرالعلوم
...

💡 حضور مبارک حضرت حجت‌الاسلام آقای آقاسیدمحمد و آقای آقاسیدعبدالله ــ دام ظلهما ــ از طرف دعاگویان علما گیلان جناب مستطاب آقای حاج بحرالعلوم سلمه الله منتخب و حرکت کرده‌اند و از خداوند متعال تأیید ایشان و وکلاء مجلس ملی مرکزی را خواهانیم. (حاجی خمامی و امام جمعه و سایرین)

💡 شاگرد پير بحرالعلوم، كه هميشه از ملازمان و همراهان او بوده و از خواص سيد بهشمار مى رفت و بيشتر سيد بحرالعلوم از زبان اين مرد پرهيزكار تعريف شده است.شيخ زين العابدين بانى قبه مباركه سامراء مى باشد، اين مرد بزرگ از جمله كسانىاست كه به خدمت امام عصر (عليه السلام ) رسيده است او درسال 1266ه‍ ق. در كاظمين وفات كرده و در كنار مقبره شيخ مفيد به خاك سپرده شد.(69)

💡 در سال 1349 هجرى، هنگام هجوم فرهنگى كتابهاى دشمنان، او به همراه شيخ محمد جوادحجامى، شيخ محمد حسين مظفر، سيد على بحرالعلوم، شيخ على ثامر و تعدادى ديگر بهمنظور تاءسيس جمعيتى براى نشر و تاءليف تلاش كرده و نشستهاى متعددى را برپانمودند و به ابتكار جمع، علامه شيخ محمد جواد بلاغى به تاءليف و تفسير((آلاءالرحمن )) پرداخت، البته اين تمام نتيجه حركت مورد نظر بود.(415)

💡 استاد ميرزا ابوالقاسم فرزند محمد اسماعيلمدرس، عالمى كامل و فاضلى گرانقدر بود كه در غالب علوم از فقه، حديث و اخلاق وتفسير و كلام و حكمت استاد بود. او قريب به سىسال در مدرسه چهار باغ اصفهان تدريس مى نمود. اين دانشمند درس فقه واصول را نزد بحرالعلوم فراگرفت و سيد بزرگوار نيز در حدود چهارسال درس حكمت و فلسفه را نزد وى خواند. اين فيلسوف گرانقدر درسال 1202 ق در اصفهان درگذشت. (33)

💡 درباره زيد بن على، روايات بسيار است. از عالميان شيعى: شيخ مفيد، شيخ طوسى،شهيد اول، شيخ بهايى، بحرالعلوم، اردبيلى، شيخ حر عاملى، علامه مجلسى و... او راستوده اند (65) و رواياتى نيز در تاءييد او، از ائمه (ع )نقل كرده اند.

💡 اين مرد متقى و پرهيزكار در سال 1180ه‍ ق. متولد شد و پس از مدتى به مقام والاىمرجعيت رسيد. در نجف از شاگردان بنام بحرالعلوم به شمار مى رفت او پس از بهره هاىفراوانى كه از علماء نجف برد به قم مراجعت كرد و پس از كسب فيض از محضر ميرزاىقمى به اصفهان سفر كرد و مشغول ارشاد در آن ديار شد.