ایه وفات

آیه ۲۳۴ سوره بقره، که به «آیه وفات» یا «آیه تربص» نیز معروف است، به احکام عدّه زنان بیوه پس از مرگ شوهر پرداخته و در قرآن کریم آمده است: «وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا یَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِیْمَا فَعَلْنَ فِی أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ».

معنی و تفسیر آیه

در این آیه، خداوند به مسلمانان دستور می‌دهد که زنان بیوه‌ای که شوهرانشان فوت کرده‌اند، باید مدت چهار ماه و ده روز عدّه نگه دارند. در این مدت، از ازدواج مجدد، آرایش و خروج از منزل (مگر در صورت ضرورت شرعی) خودداری کنند. پس از پایان این مدت، در صورتی که تصمیم به ازدواج مجدد یا انجام هر عمل شایسته‌ای بگیرند، بر آنان گناهی نیست و بستگان یا دیگران حق ممانعت ندارند.

نکات مهم

مدت عدّه چهار ماه و ده روز (بر اساس ماه‌های قمری) برای زنانی که حامله نیستند. برای زنان باردار، عدّه تا زمان وضع حمل ادامه می‌یابد. این حکم در پاسخ به رسوم جاهلی است که زنان بیوه را از حقوق طبیعی خود محروم می‌کردند. اسلام با این حکم، حقوق زنان را احیا کرده و به آنان اجازه داده تا پس از پایان عدّه، در تصمیم‌گیری‌های شخصی خود آزاد باشند. پس از پایان عدّه، هیچ‌کس (اعم از بستگان شوهر یا خود زن) حق ندارد از ازدواج مجدد زن بیوه جلوگیری کند، مگر در مواردی خاص که در فقه اسلامی مطرح شده است.