دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] آیه متعه. آیه متعه یا «آیه استمتاع» یا «آیه نفى جناح» به آیه ۲۴ سوره نساء اطلاق می شود.
← مشروعیت ازدواج موقت
۱. ↑ نساء/سوره۴، آیه۲۴.
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۱، ص۲۰۴.
...
[ویکی شیعه] آیه متعه. آیهٔ مُتعِه بیست و چهارمین آیه سوره نساء است که از نگاه شیعه، فرازی از این آیه، دلالت بر جواز ازدواج موقت در اسلام دارد. اهل سنت چون متعه را جائز نمی دانند، مدعی شدند که این آیه به واسطهٔ سنت نبوی نسخ شده است. برخی از مفسران شیعی این ادعا را نادرست شمرده و می گویند روایات نسخ، ضعیف و مضمونشان آشفته است و تحریم متعه را به خلیفهٔ دوم نسبت می دهند.
آیه بیست و چهارم سوره نساء به جواز ازدواج موقت اشاره دارد و به همین خاطر به نام آیهٔ متعه خوانده می شود. در فرازی از این آیه، خداوند به مسلمانان می گوید که هرگاه میل به ازدواج و ایجاد رابطهٔ زناشویی با زنان داشتید، مهریهٔ آنها را پرداخت کنید. گفته شده است که در این فراز، اصل جواز ازدواج موقت مسلّم انگاشته شده، از این رو تنها وجوب تعیین و پرداخت مهریه بیان شده است. همچنین علامه طباطبایی در تفسیر المیزان می گوید: این آیه در مدینه نازل شده است. در آن روزگار ازدواج موقت که به آن متعه می گفتند، در میان مسلمانان سنتی شناخته شده و عمل به آن رایج بوده است و واژهٔ «استمتعتم» از همان عنوان متعه گرفته شده است. فضل بن حسن طبرسی در مجمع البیان از ابن عباس و دیگر راویان از اصحاب پیامبر، نقل می کند که مراد از واژهٔ «استمتعتم» در این آیه عقد ازدواجی است که دارای زمانی محدود است.
بحرانی در تفسیر البرهان روایاتی را از امامان شیعه نقل می کند که این آیه را بیانگر جواز ازدواج موقت می شمارند.
[ویکی اهل البیت] آیه متعه. «وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاء إِلاَّ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ کِتَابَ اللّهِ عَلَیْکُمْ وَأُحِلَّ لَکُم مَّا وَرَاء ذَلِکُمْ أَن تَبْتَغُواْ بِأَمْوَالِکُم مُّحْصِنِینَ غَیْرَ مُسَافِحِینَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِیمَا تَرَاضَیْتُم بِهِ مِن بَعْدِ الْفَرِیضَةِ إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلِیمًا حَکِیمًا»
شیعه و بیشتر مفسران اهل سنت دلالت این آیه را بر مشروعیت متعه مسلم دانسته و گفته اند که «استمتاع»، در نکاح دائم ظهور ندارد؛ از همین رو فقیهان مذاهب، اجرای عقد نکاح دائم را به لفظ استمتاع و تمتع، بدون قرینه جایز نمی دانند.
افزون بر این، از ظهور پرداخت تمام اجر (مهر) به مجرد استمتاع استفاده کرده اند که مقصود، عقد دائم نیست؛ زیرا در عقد دائم تمام مهر با وطی واجب می شود، نه به مجرد استمتاع.
آن گروه از اهل سنت که دلالت آیه را بر متعه پذیرفته اند، معتقد به نسخ این آیه با آیات 5، 6 و 7 سوره مؤمنون/23 و نیز 29، 30 و 31 سوره معارج/70 شده اند. شیعه با استناد به روایاتی، به طور گسترده به این ادعا پاسخ داده است؛ از جمله، این سخن عمر بن خطاب که گفت: متعتان کانتا فی عهد رسول اللّه انا انهی عنهما و اعاقب علیهما، خود دلیل بر جواز متعه در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و عدم تحریم از سوی حضرت است.
[ویکی فقه] آیه متعه (ابهام زدایی). آیه متعه ممکن در معانی ذیل به کار رفته باشد: • آیه متعه (علوم قرآنی)، آیه ۲۴ نساء یا آیه تمتع، آیه ۲۴ سوره نساء، در باره جواز ازدواج موقت و دارای کاربرد در علوم قرآنی• آیه متعه (فقه)، آیه ۲۴ نساء یا آیه تمتع، آیه ۲۴ سوره نساء و دارای کاربرد فقهی
...
[ویکی فقه] آیه متعه (علوم قرآنی). آیه ۲۴ نساء یا آیه تمتع به آیه ۲۴ سوره نساء،
آیه ۲۴ سوره نساء را آیه تمتع یا آیه متعه می گویند: ((… فما استمتعتم به منهن فآتوهن اجورهن فریضة ولا جناح علیکم فیما تراضیتم به من بعد الفریضة ان الله کان علیما حکیما)؛ "… و زنانی را که متعه کرده اید مهرشان را به عنوان فریضه ای به آنان بدهید و بر شما گناهی نیست که پس از (تعیین مبلغ) مقرر با یکدیگر توافق کنید (که مدت عقد یا مهر را کم یا زیاد کنید) مسلما خداوند دانای حکیم است".
جواز متعه زنان
متعه زنان (ازدواج موقت) در این آیه، جایز دانسته شده است؛ به همین جهت این نوع ازدواج در زمان رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلّم میان مسلمانان رایج بود و گروهی از آنان هم در آن زمان به این نوع ازدواج اقدام کردند و در این زمینه، سخنان بسیاری از صحابه در مدارک اهل تسنن وجود دارد. عمر بن خطاب ازدواج موقت (صیغه) را در زمان حکومت خویش برانداخت و گفت: متعتان کانتا علی عهد رسول الله علیه السّلام و انا انهی عنهما و اعاقب علیهما؛ متعة الحج و متعة النساء؛ دو متعه در عهد رسول الله صلی الله علیه و آله وسلّم بود که من از آن ها نهی و به آن ها مجازات می کنم؛ یکی حج و دیگری متعه نساء است ولی روایات فراوانی از ائمه اطهار در حلیت ابدی ازدواج موقت (متعه) نقل شده است.
فخر رازی، محمد بن عمر، ۵۴۴ - ۶۰۶ق، التفسیرالکبیر، جلد۱۰، صفحه ۴۸.
۱. ↑ نساء/سوره۴، آیه۲۴.
...
