ایه اولو الارحام

[ویکی شیعه] آیه اولو الارحام. آیه اُولو الأرحام ششمین آیه سوره احزاب و آیه ۷۵ سوره انفال است. این آیات به ارث بردن مسلمانان از خویشاوندان حقیقی خود، اشاره دارد. به عقیده برخی قبل از نزول آیه اولو الأرحام، مسلمانانی که با یکدیگر عقد اخوت می بستند، طبق حکمی موقت از سوی پیامبر(ص)، از هم ارث می بردند؛ اما با نزول این آیه، آن حکم موقت نسخ شد و ارث بردن مسلمانان از یکدیگر، مخصوص بستگان حقیقی شد. طبق برخی از روایات ارث در این آیه به ولایت و حکومت تفسیر شده و به نقل از امام باقر(ع) منظور از ارث، به ولایت رسیدن فرزندان امام حسین(ع) است. بخش دیگر این آیه درباره برتر بودن پیامبر(ص) از نفس و جانِ مؤمنان و همچنین معرفی کردنِ همسران پیامبر(ص) به عنوان مادر مؤمنان است.
به گفته گروهی از مفسران، بعد از مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه، ارتباط آنها با خویشانشان به کلی قطع شد؛ به همین دلیل پیامبر(ص) به دستور خداوند مسئله عقد اخوت را مطرح و میان مهاجرین و انصار آن را اجرا کرد. از قوانین این پیمانِ برادری ارث بردن از یکدیگر بود. بر اساس نظر بیشتر عالمان شیعه این حکم به دلیل عدم گسترش اسلام و تعداد کم مسلمانان به صورت موقت اجرا شد و بعد از زیاد شدن مسلمانان این حکم نسخ شده و به جای آن آیه «اُولوالارحام» نازل شد. طبق آیه اولوالأرحام، مسلمانان فقط از خویشان و بستگان حقیقی خود ارث می برند.
ششمین آیه سوره احزاب، همچنین آیه ۷۵ سوره انفال معروف به آیه اوالوالأرحام هستند. در این آیه به سه موضوع ارث، برتری پیامبر اسلام(ص) بر مومنان و به منزله مادر بودن همسران پیامبر(ص) برای مسلمانان اشاره شده است. مفسران معتقدند، با اینکه پیامبر(ص)، برتر از مؤمنین از نفس خودشان بوده و همچنین همسران پیامبر(ص) به منزله مادر مؤمنان هستند، اما هیچ گاه مسلمانان از آنها ارث نمی برند. بر همین اساس قطعا برادرانی که از طریق عقد اخوت با هم برادر شده اند نیز از هم ارث نمی برند.

💡 يا ايها الناس اتقوا ربكم الذى خلقكم من نفس واحدة و خلق منها زوجها و بث زوجها و بثمنهما رجالا و نساء و اتقوا الله الذى تسآئلون به و الارحام ان الله كان عليكم رقيبا(1)

💡 لذا آيه فوق نازل شد و اولويت اولوا الارحام (خويشاوندان ) را نسبت به ديگران تثبيتكرد

💡 6 ابتدا خويشان نيازمند، سپس ديگران. (ذى القربى واليتامى و...) البتّه در بين خويشاوندان نيز اولويّت ها محفوظ است. (اولوا الارحام بعضهم اولى ببعض )(372)

💡 O ((تقوى )) تنها به معناى پرهيز از بدى ها نيست، بلكه به معناى مراقبت و تحفّظ درباره ى خوبى ها نيز هست. مثلاً در جمله ى (اتّقواالنار) به معنى حفاظت و خودنگهدارى از آتش، و در جمله ى (اتّقواللّه ) به معنى مراقبت درباره ى اوامر و نواهى الهى است. چنانكه در آيه (اتّقوا اللّه و... الارحام ) يعنى نسبت به فاميل و خويشان تحفّظ داشته باش.

💡 و در كافى به سند خود از حريز، از كسى كه نامش را نبرده، از يكى از دو امام، يعنىامام باقر و يا امام صادق (عليه السّلام ) است كه در تفسير آيه (اللّه يعلم ماتحمل كل انثى و ما تغيض الارحام و ما تزداد) فرموده: (غيض ) هر حملى است كه كمتراز نه ماه باشد، و مقصود از (ما تزداد) هر حملى است كه بيشتر از نه ماه باشد پس هروقت كه زن در ايام حاملگى اش خون ديد، به عدد همان ايام كه خون ديده روزهاى حملشزياد مى شود.

💡 سپس مى افزايد (خويشاوندان نسبت به يكديگر، از مؤ منان و مهاجرين، در آنچه خدا مقررداشته است اولى هستند) (و اولوا الارحام بعضهم اولى ببعض فى كتاب الله من المؤ منينو المهاجرين ).