المحکم فی نقط المصاحف

[ویکی نور] المحکم فی نقط المصاحف تألیف ابوعمرو دانی و با تحقیق دکتر عزة حسن
کتاب پیرامون مسائل مربوط به نقطه گذاری و اعراب قرآن نوشته شده است.مؤلف که از نویسندگان مشهور و توانای قرن چهارم هجری می باشد در این کتاب موضوع نقطه گذاری و اعراب قرآن را مورد بررسی قرار داده است وی با توجه به تألیفات دانشمندان ما قبل خود و اطلاع از آنها، مراحل تطور کتابت و نحو زبان عربی را طی حدود 40 باب توضیح داده است.وی مطالب را در دو قسمت بیان نموده،قسمت اول پیرامون نقطه گذاری مصاحف و قسمت دوم پیرامون مذهب و دیدگاه های علماء ما قبل از خود می باشد.
قسمت اول شامل 38 باب می باشد که برخی از مباحث مهم آن به قرار زیر می باشد. باب:دربارۀ اینکه برخی از مصاحف چگونه از نقطه و شکل(اعراب) خالی بوده، و چه کسی آنها را نقطه گذاری نموده
باب:دربارۀ حروف تهجی و ترتیب رسم آنها در کتابت
باب:دربارۀ تشدید و سکون و علامت هر کدام از آنها
[ویکی فقه] المحکم فی نقط المصاحف (کتاب). نام کتاب: المحکم فی نقط المصاحف مؤلف: ابو عمرو دانی محقق: دکتر عزة حسن کتاب پیرامون مسائل مربوط به نقطه گذاری و اعراب قرآن نوشته شده است.
مؤلف که از نویسندگان مشهور و توانای قرن چهارم هجری می باشد در این کتاب موضوع نقطه گذاری و اعراب قرآن را مورد بررسی قرار داده است وی با توجه به تالیفات دانشمندان ما قبل خود و اطلاع از آنها، مراحل تطور کتابت و نحو زبان عربی را طی حدود ۴۰ باب توضیح داده است. وی مطالب را در دو قسمت بیان نموده، قسمت اول پیرامون نقطه گذاری مصاحف و قسمت دوم پیرامون مذهب و دیدگاه های علماء ما قبل از خود می باشد. قسمت اول شامل ۳۸ باب می باشد که برخی از مباحث مهم آن به قرار زیر می باشد.باب: درباره اینکه برخی از مصاحف چگونه از نقطه و شکل (اعراب) خالی بوده، و چه کسی آنها را نقطه گذاری نموده. باب: درباره حروف تهجی و ترتیب رسم آنها در کتابت.باب: درباره تشدید و سکون و علامت هر کدام از آنها. باب: درباره حکم نون ساکنه و ما بعد آن.باب: درباره احکام دو همزه که در یک کلام جمع شده اند. باب: درباره دو همزه که در دو کلمه جمع شده اند. قسمت دوم شامل مطالب زیر می باشد:باب: درباره توضیح مذهب و دیدگاه متقدمین از اهل عرب درباره نقطه گذاری.باب: درباره همزه ساکن.باب: درباره همزه متحرک.باب: درباره دو همزه با توجه به ویژگیهای این کتاب و موضوعات بیان شده در آن.این کتاب منبع بسیار ارزشمندی درباره نقطه گذاری و اعراب قرآن و همچنین تجوید قرآن می باشد و لذا کسانی که در تاریخ و علوم قرآن تحقیق می نمایند از این کتاب بی نیاز نمی باشند و استفاده از آن برای آنها لازم و ضروری است
ویژگیهای نسخه مربوط به مؤلف
۱- مطالب کتاب به صورت تحقیقی و تحلیلی بیان شده است.۲- در هر مبحث، مثالهای فراوانی از آیات قرآنی آورده است.۳- دیدگاههای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.۴- تقسیم بندی مطالب و توضیح هر کدام از آنها مانند آنچه که در صفحه ۹۳ درباره احکام دو همزه که در یک کلمه جمع شده اند، آورده است.۵- در برخی از موارد، مطالب را به صورت حدیث بیان کرده که با ذکر سلسله سند، سخن را به یکی از صحابه و یا تابعین می رساند مانند آنچه که در ابتدای کتاب پیرامون خالی بودن مصاحف از نقطه و اعراب ذکر کرده است.
ویژگیهای نسخه تحقیق شده
محقق کتاب دکتر عزة حسن می باشد که نسخه تحقیق شده وی دارای ویژگیهای زیر می باشد:۱- اضافه نمودن چهار فهرست: اعلام، قبائل، اماکن و موضوعات کتاب.۲- تهیه فهرست مصادر بحث همراه با مشخصات مربوطه همچون: نوبت چاپ، تاریخ انتشار، ناشر و تعداد مجلدات.۳- ذکر آدرس آیات و روایات (موجود در متن) در پاورقی.۴- ذکر قرائت های مختلف درباره برخی از آیات مذکور در متن، همراه با آدرس کتابهای آنها.۵- ارائه لیستی از کتابهای تالیف شده درباره موضوع بحث تا قبل از ابو عمرو دانی، همراه با نام مؤلفین.
نسخه شناسی
...

💡 و در الدر المـنـثـور اسـت كـه عـبـد الرزاق، فـاريابى، سعيد بن منصور، حارث ابن ابىاسـامـه، ابـن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن انبارى در كتاب المصاحف و حاكم (وىحـديـث را صـحـيـح دانـسـته ) و بيهقى - در شعب الايمان - از چند طريق از على ابن ابىطالب روايت كرده اند كه فرمود: (و الذاريات ذروا) بادها است، (فالحاملات وقرا)ابرها است، (فالجاريات يسرا) كشتيها است، (فالمقسمات امرا) ملائكه است.

💡 قال على (ع ):... فلم يجد (معاويه ) من الموت منجى الا الهرب، فركب فرسه و قلبرايته لايدرى كيف يحتال ؟ فاستعان براى ابن العاص فاشار اليه: ابن ابى طالب وجزبه اهل بصائر و رحمه و تقيا(340) و قد دعوك الى كتاب الله اولا و هم محيبوك اليهاخرا، فاطاعه فيما اشار به عليه اذ راى انه لامنجى له منالقتل او الهرب غيره، فرفع المصاحف يدعو الى بزعمه.

💡 و نيز در الدر المنثور است كه ابن ضريس - در كتابفضائل قرآن - و ابن انبارى - در كتاب المصاحف - و ابن مردويه از حسن روايت كردهاند كه گفت: ابى بن كعب بارها مى گفت: آخرين آيه اى كه از قرآن از ناحيه خدا (و بهنقلى ديگر از آسمان ) نازل شد آيه (لقد جاءكمرسول من انفسكم...) بود.