اصبع خفّان نام یک بنای تاریخی و کهن در نزدیکی شهر کوفه در عراق امروزی است که در منابع جغرافیایی و لغوی قدیم به آن اشاره شده است. این مکان بهعنوان یک سازه بزرگ و باشکوه معرفی شده که در اطراف کوفه قرار داشته و از نظر معماری در شمار بناهای قابل توجه دوران باستان بوده است. بر اساس گزارشهای تاریخی، اصبع خفّان را به ایرانیان نسبت دادهاند و گفته شده که این بنا احتمالاً توسط آنان ساخته شده است. کارکرد اصلی آن بنا بر برخی نقلها، استفاده به عنوان جایگاه نگهبانی و دیدبانی بوده است تا بر مسیرها و مناطق اطراف تسلط داشته باشد. موقعیت آن در نزدیکی کوفه باعث شده بود که از نظر نظامی و ارتباطی اهمیت ویژهای داشته باشد. در متون جغرافیایی قدیم، این بنا به عنوان یکی از آثار برجسته و بزرگ منطقه توصیف شده است. ساختار آن به گونهای بوده که هم جنبه دفاعی داشته و هم امکان نظارت بر محیط پیرامون را فراهم میکرده است. نام «اصبع خفّان» در منابع لغوی تنها به همین بنای مشخص اشاره دارد و معنای دیگری برای آن ذکر نشده است. به طور کلی، اصبع خفّان یک بنای بزرگ و تاریخی در نزدیکی کوفه بوده که بهاحتمال زیاد کاربرد نظامی و دیدبانی داشته و از آثار منسوب به دورههای کهن به شمار میرود.
اصبع خفان
لغت نامه دهخدا
اصبع خفان. [ اِ ب َ ع ِ خ َف ْ فا ] ( اِخ ) بنائی است بس عالی و بزرگ نزدیک کوفه. ( منتهی الارب ). بنای بزرگی است نزدیک کوفه از بناهای ایرانیان و گمان میکنم که ایشان برحسب عادتی که در اینگونه بناها دارند آنرا بعنوان جایگاه نگهبانی و دیدبانی ساخته اند. ( از معجم البلدان ).
فرهنگ فارسی
بنائی است بس عالی و بزرگ نزدیک کوفه. بنای بزرگی است نزدیک کوفه از بناهای ایرانیان و گمان میکنم که ایشان بر حسب عادتی که در اینگونه بناها دارند آنرا بعنوان جایگاه نگهبانی و دیدبانی ساخته اند.
