[ویکی فقه] استفهام ترغیبی به پرسش به قصد تشویق مخاطب به انجام کاری اطلاق می شود. ترغیب یعنی تشویق و ایجاد انگیزه برای انجام کاری. «استفهام ترغیبی» از اقسام استفهام مجازی و به این معنا است که گوینده برای تشویق مخاطب بر انجام کاری سخن خود را به صورت سؤال می آورد. مثال مانند:۱. (من ذا الذی یقرض الله قرضا حسنا...)؛ "کیست آن کس که به(بندگان) خدا وام نیکویی دهد". در این آیه، خداوند برای تشویق و ترغیب مردم به قرض دادن، سخن خود را به صورت سؤال آورده است.۲. (... هل ادلکم علی تجارة تنجیکم من عذاب الیم)؛ "آیا شما را بر تجارتی راه نمایم که شما را از عذابی دردناک می رهاند". در این آیه، خداوند برای ترغیب مردم به ایمان و جهاد، کلام را به صورت استفهام ادا کرده است.
جمله سازی با استفهام ترغیبی
💡 و جمله (ان لكم لما تحكمون ) جواب قسم است، و همان چيزى است كه معاهده فرضى برآن واقـع شده، و استفهام در آن انكارى است، و معنايش اين است كه نه، آن هم نيست، شايدايـن بـاشد كه شما ما را قسم موكد داده باشيد، و از ما پيمان گرفته باشيد پيمانى كهتا قيامت دوام داشته باشد، كه ما تسليم شما باشيم، و هر حكمى كه خواستيد برانيد.
💡 استفهام در اين آيه شريفه انكارى است و مى خواهد تعجب كفار را از وحى كردن خداىتعالى به يك نفر از افراد آنان را تخطئه كند، و بفرمايد: هيچ جاى تعجب نيست كه خداىتعالى معارفى را كه دعوت قرآنى مشتمل بر آن است به فردى از افراد شما وحى كند.
💡 استفهام در اين آيه انكارى است، و منظور از (اولين )امثال قوم نوح و عاد و ثمود است، كه از امت هاى قديم العهدند، و منظور از (آخرين ) امتهايى است كه بعدا به ايشان پيوستند، و كلمه (اتباع ) به معناى آن است كه چيزى رادنبال چيزى ديگر قرار دهند.
💡 يعنى زمانى كه برادرشان نوح به ايشان گفت: آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟ و مراد ازبرادر هم نسب و خويشاوند است، همچنان كه مى گويند: اخو تميم و اخو كليب، يعنىخويشاوند قبيله بنى تميم و بنى كليب، و استفهام در جمله، استفهام توبيخى است ومعنايش اين است كه چرا تقوا پيشه نمى كنيد؟
💡 در جمله (من شى ء) زائده و براى تاكيد خواهد بود همچنانكه در جمله (ما جائنى مناحد) نيز(من ) زيادى است و معنا نمى دهد، ليكن (نيامدن احدى ) را تاكيد مى كند، درآيه مورد بحث، هر چند سياق كلام مانند مثال بالا سياق نفى نبوده بلكه سياق استفهام استليكن نفى و استفهام در اين قضيه نزديك به يكديگرند و حرف (من ) زائده، مفاد جملهرا تاكيد مى كند.
💡 ايـن آيـه شـريفه عطف است بر جمله (خلق الاءرض فى يومين ) و فاصله شدن دو جمله:(و تـجعلون له اندادا) و (ذلك رب العالمين )، بين معطوف و معطوف عليه، ضررىنـدارد، بـراى ايـنـكـه جـمـله اول مى خواهد جمله (لتكفرون ) را تفسير كند و جمله دوم مىخواهد استفهام شگفت انگيز را توجيه نمايد.
