اراء کلامی تفتازانی

[ویکی فقه] آراء کلامی تفتازانی. مسعود تفتازانی در بسط و بیان عقایدش، نظریات خود را با لحنی به دور از جانب داری و بدون تأکید بر مواضع اختلاف ماتریدیه و اشاعره، بیان کرده، و گاهی به اشاعره نزدیک است و گاه به ماتریدیه، که البته عقایدش بیش تر با اهل سنت متأخر مطابقت داشت.
تفتازانی در دوره ای از تاریخ علم کلام جای می گیرد که از آن به «طریقه متأخرین» تعبیر کرده اند. در این دوره متکلمان در مباحث کلامی از منطق ارسطویی، به جای منطق برگرفته از اصول فقه، استفاده کردند. همچنین در این دوره بسیاری از اصطلاحات فلسفی وارد علم کلام شد.
ابن خلدون، عبدالرحمن، تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۴۳۰.
شرح العقاید النسفیة و شرح المقاصد دو اثر مهم تفتازانی در علم کلام هستند که از چند وجه اهمیت دارند.
← شرح العقاید النسفیة
شرح تفتازانی بر کتاب نسفیِ ماتریدی و نیز توجه وی به آراء ماتریدیه، با توجه به این که در هیچ یک از این دو اثر به مکتب کلامی و حتی فقهی خود تصریح نکرده است، بحث هایی را درباره تعلق او به هر یک از دو فرقه اشاعره و ماتریدیه برانگیخته است.
جلالی، لطف الله، تفتازانی، اشعری یا ماتریدی، ج۱، ص۱-۲، طلوع، تهران، ۱۳۸۳ش، شم ۱۰-۱۱.
...

💡 کلام: شرح المقاصد تفتازانی، شرح المواقف جرجانی، شرح التجرید قوشجی… ;

💡 عقاید و آراء ابومنصور ماتریدی تا سدهٔ هشت قمری در سایه‌ای از ابهام قرار داشت، تا اینکه تفتازانی بخشی از اندیشه‌های وی را به‌طور خلاصه در شرح العقاید النسفیة و شرح المقاصد بیان کرد. به نظر برخی از محققان نام فرقهٔ ماتریدیه نیز تا پیش از شرح و بسط تفتازانی بر آرای ابومنصور ماتریدی تحت این عنوان نبود و در دوره‌های نخستین این مکتب، به‌طور عام مکتب علمای سمرقند یا مکتب علمای ماوراءالنهر خوانده می‌شد.

💡 میر سید شریف ـ همچون سعدالدین تفتازانی ـ مدتی از شاگردان قطب‌الدین رازی بوده و میان این دو شاگرد مناظراتی نیز صورت گرفته‌است. به گفته‌ای برخی مورخان: در اکثر مجالس، میر سید شریف به سبب حدّت طبع و جودت ذهن بر تفتازانی در بحث غلبه می‌کرد.