تاریخ و عقاید ماتریدیه

[ویکی نور] تاریخ و عقاید ماتریدیه، نوشته سید لطف‎الله جلالی، کتابی است به زبان فارسی با موضوع ادیان و مذاهب اسلامی. نویسنده در این اثر به معرفی تاریخچه و بیان عقاید کلامی ماتریدیه از اهل سنت و جماعت حنفی پرداخته و سپس به مقایسه اشتراکات و افتراقات آنان با سه مکتب بزرگ کلامی اسلامی، یعنی معتزله، اشاعره و امامیه، می‎پردازد. این کتاب، اثر برگزیده کنگره دین‎پژوهان کشور در سال 1386 بوده است.
کتاب، دارای سخن ناشر، درآمد و محتوای مطالب در سه بخش است. هر بخشی، فصولی دارد و بخش دوم و سوم هم درآمدهای مستقلی پیش از متن اصلی دارند. نویسنده در نگارش این اثر از 159 کتاب و نشریه فارسی و عربی و 37 اثر و سایت انگلیسی بهره برده است.
«کتاب تاریخ و عقاید ماتریدیه به معرفی کامل یکی از مذاهب پرطرف‎دار عقیدتی در طول تاریخ و نیز در میان مسلمانان معاصر می‎پردازد. ماتریدیه، اصلی‎ترین مذهب کلامی اهل سنت در شمال و شرق جهان اسلام بشمار می‎رود. در حال حاضر نیز بخش وسیعی از مسلمانان اهل سنت از هند و افغانستان تا ماوراءالنهر و ترکیه از جمله پیروان این فرقه محسوب می‎شوند... نویسنده این کتاب از حوزه جغرافیایی پیروان ماتریدیه برخاسته و در حوزه علمیه قم تحصیل کرده است».
«ماتریدیان در فقه پیرو ابوحنیفه و در کلام و عقاید پیرو ابومنصور ماتریدی‎اند که امروزه تقریبا نیمی از جماعت اهل سنت و جماعت را در بر می‎گیرند».
«هدف نگارنده در این تحقیق صرفا معطوف به معرفی ماتریدیان و اندیشه‎های آنان بوده و ازاین‎روی، جز در مواردی بسیار اندک، آن‎هم به صورتی بسیار کوتاه و مختصر نقدی صورت نگرفته است... اساسا بنای نویسنده این بوده که با نگاه تقریبی به مسئله بنگرد و بر پذیرش ماتریدیه به‎منزله یک مکتب اسلامی هزار ساله در کنار دیگر مکاتب جهان اسلام تأکید داشته است... که این امر لزوما به مفهوم پذیرش دیدگاه و عقاید ماتریدیان نیست».
لطف‎الله جلالی، «در این تحقیق به‎ویژه از اطلاعات مقالات پرفسور مادلونگ و دکتر شمس سلفی در بخش اول کتاب، یعنی بخش تاریخ ماتریدیه و از کتاب دکتر حربی به‎لحاظ طرح مباحث و شیوه چینش مطالب در بخش دوم کتاب سود برده است. اما نکته مهم این است که نگارنده بر این باور است که بیش از همه آثار پیش‎گفته، مسائل مربوط به تاریخ ماتریدیه را مطرح کرده و کانون مطالعه قرار داده است. ضمن اینکه در تنظیم شاکله اصلی و کلی این بخش، وی خود را نخستین فرد می‎داند. در بخش دوم و سوم نیز، وی در طرح و تنظیم مطالب ابتکار عمل داشته و تنها در مواردی خاص از کتاب‎های دیگر، به‎ویژه کتاب دکتر حربی بهره برده است. ازاین‎روی، حاصل کار او، نوآوری‎های فراوانی دارد... در هر سه بخش، در برداشت مطالب، مستقیما به منابع ماتریدیان مراجعه کرده است... این اثر در دنیای فارسی‎زبانان، در نوع خود، کاری بدیع است».

💡 مطالعات ایرانی در ارتباط با فرهنگ و ادبیات در شعبه علوم اجتماعی آکادمی صورت می‌گیرد. مراکز علمی این شعبه که با تاریخ و فرهنگ ایران سر و کار دارند، شامل دایرهٔ خاورشناسی، انیستیتوی تاریخ، انستیتوی باستان‌شناسی و مردم‌شناسی، انستیتوی ادبیات، انستیتوی هنر و دایره فلسفه و حقوق می‌باشند.

💡 ساختمان جدید این دانشکده در سال ۱۳۸۶ افتتاح شد و در حال حاضر دارای شش گروه آموزشی:زبان و ادبیات عرب، الهیات، معارف اسلامی، زبان انگلیسی، زبان و ادبیات فارسی، جغرافیا، تاریخ و حقوق با تعداد ۷۰ عضو هیئت علمی و تعداد ۱۵۵۹ دانشجو در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشدو دکتری به فعالیت آموزشی خود ادامه می‌دهد.

💡 وی تا سال ۱۹۳۳ به تدریس جامعه‌شناسی، فلسفه، تاریخ و جغرافیا پرداخت. پس از چاپ کتابهای خود با عنوان جامعه اجتماعیات (۱۹۳۱) و تاریخ دقیق ترک (۱۹۳۳، ۲ جلد) در ۱۹۳۴ برای تحصیلات تخصصی خود به آلمان رفت.