اجتهاد استصلاحی

[ویکی فقه] اجتهاد استصلاحی به استنباط حکم شرعی با استفاده از مصالح مرسله اطلاق می شود و در اصول فقه کاربرد دارد.
اجتهاد استصلاحی، اجتهادی است که بر اساس مصالح مرسله صورت می گیرد؛ یعنی در موارد فقدان نص از کتاب و سنت بر حکمی، از راه عقل و بر اساس مصلحت حفظ دین، نفس، نسل، عقل و مال انسان ها، حکم آن استخراج می گردد. این نوع اجتهاد، مخصوص اهل سنت است.
نکته
اصطلاح «اجتهاد استصلاحی» بر اساس تقسیمی است که دکتر «دوالیبی» در کتاب «المدخل الی علم اصول الفقه» ارائه کرده است؛ به این بیان که راه های کشف احکام شرعی را سه قسم دانسته است:۱. «اجتهاد بیانی»؛ و آن در جایی است که از طرف شارع درباره واقعه نصّی وجود دارد؛۲. «اجتهاد قیاسی»؛ و آن در جایی است که نصّی وجود ندارد ولی مجتهد از طریق قیاس به موارد مشابه که دارای نصّ است حکم واقعه را کشف می کند؛۳. «اجتهاد استصلاحی»؛ و آن در جایی است که نصّی وجود ندارد و مجتهد به کمک قاعده استصلاح، به حکم واقعه می رسد.بر این تقسیم ایراد گرفته شده است.
عناوین مرتبط
اجتهاد بیانیاجتهاد قیاسی

💡 از اين حديث استفاده مى شود كه هر شخص مؤمن به حق مى تواند قضاوت كند و از طرفامام ماءذون مى باشد، هر چند به درجه اجتهاد نرسيده باشد.

💡 حضرت تو هست کعبه خدمت تو هست حج من رهی هستم چو مُحرِم مانده اندر اجتهاد

💡 سید ناصر مدت چهارده سال به اجتهاد و علم مشغول بود… تا وقتی که اهالی گیلان و دیلمان سیّد را به استخلاص طبرستان رغبت نمودند.

💡 ورای مدرسه ای شیخ درس حال آموز بر آن مباش که تنها به اجتهاد رسی

💡 در مدحت تو شسته زبان را به سلسبیل در حضرت تو بسته میان را به اجتهاد

💡 و گفت: مرید آنست که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات او و مراد آنست که مکشوفات او بر اجتهاد سابق است.