ابوالاَسْوَد دُؤلی ( ـ بصره ح ۶۹ق) (ظالم بن عمر و دؤلی) شاعر و نحوی عرب. از قبیلۀ بنوبکر بن کِنانه بود، که در خلافت امام علی (ع) نام و نشانی یافت و در رکاب آن حضرت در جنگ های جمل، صفین و نهروان شمشیر زد و بنابر گزارش هایی، به ولایت بصره منصوب شد. او را پدر نحو عربی می دانند و گفته اند به فرمان امام اول شیعیان مأمور نوشتن اولین کتاب در این باره، و اعراب گذاری قرآن با نقطه های رنگین شد. مکتب نحو بصره منسوب به اوست و از طریق او به سیبویه رسیده است. سُکّاری اشعار ابوالاسود را گرد آورده است؛ این اشعار معمولاً کوتاه و فاقد اهمیت ادبی است و ارزش آن فقط در بیان دوستداری تشیع است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] از شخصیت های معروف دوران صدر اسلام که تا دوران اموی در قید حیات بوده است و از یاران با وفای علی بن ابی طالب ((علیه السّلام)) به شمار می رود، چهره ای معروف به نام ابوالاسود دوئلی است. نام کامل او ظالم بن عمرو بن سفیان بن جندل بن یعمر بن حلس بن نفاثة بن عدی بن دیل است که در سال فتح مکه به دنیا آمده است. او در زمان حیات رسول الله (صلی الله علیه و آله وسلّم) به دنیا آمد؛ اما پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم را ندید، لذا وی جز صحابه به شمار نمی رود و در زمره تابعین است. نام و نسب ابوالاسود را به چند گونه آورده اند. این چندگونگی باعث شده است که بسیاری از محققان براساس منابع، فهرست گونه ای از نام های احتمالی او یا اجدادش به دست دهند. مشهورترین نام و نسب او ظالم بن عمرو بن سفیان است. بجز ظالم، او را عثمان و عمرو نیز نامیده اند که هیچ کدام قابل اعتماد به نظر نمی رسند. نام ظالم بن سارق نیز به احتمال بسیار، بر اثر خلط با نام دیگری به وجود آمده است. وی بیشتر معروف به کنیه خود ابوالاسود دوئلی است و کمتر از نام او در تواریخ استفاده شده است.
جمله سازی با ابوالاسود دولی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 سپس زجاج مى گويد: اينكه اميرالمؤمنين عليه السلام به ابوالاسود فرمود:اسماء بر سه قسم است: ظاهر و مضمر و چيزى كه نه ظاهر و نه مضمر است، و علماءفقط درباره قسم اخير گفتگو مى كنند، به اين شرح است: زيد و عمروامثال آن
💡 اميرالمؤ منين عليه السلام مرا براى انجام دادن مناسك حج به مكه مى فرستد از شما دونفر، ابوالاسود به امامت جماعت و اقامه نماز قيام كند و زياد بن ابيه به امور مالى وخراج و ماليات بپردازد. هر دو موافق هم باشيد و در غياب من اختلاف نكنيد.
💡 ابوالاسود اشعارى در هجو زياد بن ابيه سرود و او را رنجيده خاطر كرد، زياد بن ابيهدر خشم شد و او را دشنام داد. ابوالاسود دشنام او را با هجوى ديگر جواب داد و ميان آن دومخالفت شديدى پديد آمد.
💡 عرض كردم: اگر اين لطف را بفرماييد ما را زنده كرده ايد و زبان عربى براى ما باقىخواهد ماند ابوالاسود مى گويد: پس از چند روز وقتى به حضور امام رسيدم صحيفه اى رابه من داد كه در آن نوشته بود: بسم الله الرحمن الرحيم كلام عرب سه قسم است: اسم وفعل و حرف.
💡 ابوالاسود (دئلى ) معتزلى مذهب بود و همسايگانش مى آزردنش و بسا شب ها كه به خانهاش سنگ مى انداختند و صبح چون به مسجد مى آمد، مى گفتند: اى ابوالاسود! خدا خانه اترا سنگباران كرد و او مى گفت: دروغ مى گوييد. اگر او مرا سنگباران مى كرد، خطا نمىكرد و شما خطا مى كنيد.
💡 ابوالاسود نامه معاويه را به يك دست و دخترش را به دست ديگر گرفت و نزد امام آورد وشعرهاى دخترش را براى حضرتش خواند. امام خنديد و در حق ايشان دعا فرمود.(546)
