ابن مخاض در اصطلاح لغوی و فقهی به شتر نر یکسالهای گفته میشود که وارد سال دوم زندگی خود شده و از مرحله نوزادی عبور کرده است. این واژه در نظام سنتی دامداری عرب و همچنین در متون فقه اسلامی کاربرد دقیق و مشخصی دارد و بیشتر در باب زکات و دیات مورد بحث قرار گرفته است. در این تقسیمبندی سنی، «ابن مخاض» در مقابل «بنت مخاض» قرار میگیرد که به شتر ماده یکساله اطلاق میشود. علت نامگذاری این مرحله آن است که مادر این شتر دوباره باردار شده و به مرحلهای از بارداری به نام «مخاض» رسیده است. از نظر فقهی، این اصطلاح برای تعیین ارزش مالی دامها در پرداخت زکات اهمیت دارد و نشاندهنده نظم دقیق در طبقهبندی حیوانات است. در منابع لغوی نیز «ابن مخاض» بهعنوان شتربچهای معرفی شده که به سن یکسالگی رسیده و از نظر رشد بدنی وارد مرحله جدیدی شده است. نکته مهم این است که در احکام زکات، این حیوان نمیتواند جایگزین «بنت مخاض» شود و هرکدام حکم خاص خود را دارند. این تفاوت نشاندهنده دقت نظام فقهی در تعیین معیارهای مالی بر اساس سن و جنس حیوان است. در نتیجه، شناخت این اصطلاح برای فهم دقیق احکام زکات دام ضروری بوده است. در یک تعریف جامع، ابن مخاض به شتر نر یکسالهای گفته میشود که وارد مرحله رشد بعدی شده و در فقه اسلامی بهعنوان یکی از معیارهای مشخص در احکام زکات شناخته میشود.
ابن مخاض
لغت نامه دهخدا
ابن مخاض. [ اِ ن ُ م َ ] ( ع ص مرکب، اِ مرکب ) اشتر نرینه یکساله بدوّم درآمده. || اشتر یک ساله. ( مهذب الاسماء ). شتربچه که مادرش گشنی یافته باشد. و شتر ماده یکساله بدوم درآمده را بنت مخاض گویند. ج، بنات مخاض.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ابن مَخاض به معنی بچّه شتر نر یک ساله است که از آن در باب زکات و دیات سخن رفته است.
ابن مخاض در زکات و دیه جایگزین بنت مخاض نمیشود؛ بنابر این به جای بنت مخاض، پرداخت ابن مخاض کافی نیست
