ابن فراء عتیق بن احمد

[ویکی نور] «قاضی ابوبکر عتیق بن احمد بن محمد غسائی غرناطی» از اهل وادی آش در شهر غرناطه، در ذی الحجه سال 635ق به دنیا آمد. وادی آش منطقه ای است که دانشمندان آن در علم و فضل معروف بوده اند.
گروهی از علماء مانند ابن خطاب، ابن عبدالملک و دیگران به شخصیت علمی و اخلاقی وی اشاره نموده اند.
محمد بن ابراهیم بن احمد معروف به مشعور، عبدالله بن محمد کواب، ابوعلی حسین بن عبدالعزیز بن محمد بن ابی احوص از جمله شیوخ وی در علم قرائات، بوده اند.
در علم لغت و علوم مختلف آن از ابوالحسن یوسف بن عبدالعزیز بن عبدالله ابوالحجاج ابذی تلمذ نموده است.
از اساتید دیگر وی می توان، مقری اسماعیل بن ابوالولید ازدی، قاضی ابوالقاسم عبدالرحمن بن ابی عامر بن عبدالرحمن ابن ربیع اشعری نام برد.
در کتب تراجم، اسمی از شاگردان وی ذکر نشده است اما در نسخه هایی از کتاب نام افرادی ذکر شده که به تکمیل این کتاب پرداخته اند و از شاگردان او محسوب می شده اند مانند: محمد بن علی بن قاسم تجبیبی و محمد بن ابراهیم بن سلمه خزرجی.

💡 تذكر: براى استواء معانى متعددى ذكر شده كه استفاده برخى از آنها به كمك حرف جراست كه با آن به كار مى رود؛ مانند استوى على شى ء و استوى الىشى ء. ابوحيان هفت معنا كه مبناى اقوال هفتگانه است براى استواء بيان مى كند.طبرى آن را به معناى علو و ارتفاع (1552) و فراء و زمخشرى آن را به معناىاقبال و قصد مى دانند. (1553)

💡 از اين نويسنده، سخن فراء و مبرد (از ادباى عرب ) پنهان مانده است كه گفته اند: ولى ومولى در عربى به يك معناست.(28) همه اهل لغت بر اين نظر اتفاق دارند و درفرهنگهاى لغت، ولى را يكى از معانى مولى شمرده اند(29) و بعضى به آيات قرآننيز استناد كرده اند، همچون اين آيه: (ذلك بان الله مولى الذين آمنوا و ان الكافرينلامولى لهم.)(30)

💡 از فراء نيز نقل شده كه گفته است: اعراب جاهليت را رسم چنين بود كه رشته هايى ازچرم و يا از پشم به نوارى آويزان كرده آن نوار را طورى به كمر خود مى بستند ورشته ها در برابر عورت شان قرار مى گرفت و تا اندازه اى آنرا مى پوشاند، اينرشته ها را در صورتى كه از چرم درست مى شد (حوف ) و اگر از پشم بود(رهط) مى ناميدند. زنان نيز برهنه شده استخوان كتف يا چيز ديگرى به خود مىبستند و به اين بيت مترنم مى شدند:

💡 اشكال اين وجه اين است كه به معناى (واو) بودن كلمه (الا) ثابت نشده و اگر ازميان علماى نحو فراء چنين حرفى را زده ديگران همه گفتار او را تضعيف كرده اند. علاوهبر اينكه تماميّت اين وجه مبنى بر اين است كه تحديد و تقديرقبل از استثناء دوام را نرساند و حال آنكه مى رساند، همانطور كه از نظر خواننده گذشت.