سفرنامه گوهر مقصود خاطرات سیاسی و اجتماعی دوره استبداد صغیر

[ویکی نور] سفرنامه گوهر مقصود، اثر آقا سید مصطفی طهرانی (میرخانی) یکی از وکلای دوره اول دارالشوری و از مکتوبات دوره استبداد صغیر می باشد. این کتاب به زبان فارسی است. نویسنده، پس از تحمل سختی های بسیار از عمال حکومت در حالتی عاشقانه توأم با سرگشتگی عارفانه رهسپار بارگاه ملکوتی حضرت علی بن موسی الرضا(ع) گردیده و شرح کامل سفر را با نثری قوی، مسجع و شیرین در صدف این کتاب پرورانده است.
از آن جا که مطالب کتاب، شامل مسایل اجتماعی، سیاسی، موضوعات روز، یادآوری از تاریخ باستان، انتقاد از بیداد، برانگیخته شدن شور تجدد، تجدید حیات فکری، تنوع موضوعات و گاه همراه با کاربرد لغات فرنگی است، در مجموع نمونه ای جامع از مختصات زبانی و فکری ادبیات مشروطه را نیز ارائه می دهد.
در ابتدا، سپاس نام هایی از خانم مریم میرخانی نوشته شده است و بعد از آن پیش گفتار و مقدمه مصحح کتاب درباره معرفی اجمالی مولف و روش تصحیح خودش در کتاب را ذکر کرده است. در ادامه کتاب، طی چهار بخش تحت عنوان واقعیات، به مطالب کتاب خود ادامه داده است.
مولف در این سفرنامه، گاه قدرت سیاسی - اجتماعی روحانیت و بهره برداری از این قدرت را به نمایش می گذارد! و این گونه می نویسد: «... با خود عهد بسته ام... حکمی بر حرمت نشستن این گاری گرفته... در میان مردم منتشر سازم.
... خندید گفت:... حجج اسلام را زحمت ندهید... می گویم یک گاری دیگر بیاورند...

💡 بکوش تا به کف آری کلید گنج وجود که بی طلب نتوان یافت گوهر مقصود

💡 گوهر مقصود ریزد در کنارش چون صدف دیده ای را کز فروغ خود کند تر آفتاب

💡 از صدف گردیده دریا را زبان کام نهنگ گوهر مقصود یعنی اینچنین پیدا شود

💡 در سلسله اشک بود گوهر مقصود گر هست ز یوسف خبر این قافله دارد

💡 گر دیده بحر گوهر مقصود دامنم تا ناخدا نوید خبر می دهد مرا

💡 گوهر مقصود را در دامن همت نیافت رخنه دل را صدف یک چند تا محکم نداشت