کلمهی «خام رای» در فارسی به معنای فردی است که اندیشه و رأی او هنوز نارس، ناپخته و بدون تجربه کافی است. چنین فردی معمولاً تصمیمها و قضاوتهای خود را بدون بررسی کامل، دقت و تأمل اتخاذ میکند و به همین دلیل احتمال اشتباه یا انتخاب نادرست در کارهایش زیاد است. خام رای بودن معمولاً ناشی از کمبود تجربه، دانش یا درک عمیق موضوعات مختلف است و میتواند در رفتار، گفتار یا تصمیمگیریهای فرد نمود پیدا کند. در متون ادبی و حکمی، این اصطلاح برای اشاره به کسانی بهکار میرود که به دلیل کمتجربگی یا ناپختگی فکری، تصمیمات ناپایدار و غیرعقلانی میگیرند. از نظر اجتماعی، خام رای بودن میتواند منجر به آسیبهای فردی و گروهی شود و نیازمند راهنمایی و آموزش است. این صفت بار معنایی منفی دارد و معمولاً هشداردهنده نسبت به خطر تصمیمگیری عجولانه یا بیپایه است. در مکالمات روزمره نیز به کسی گفته میشود که هنوز در قضاوت و تحلیل مسائل به بلوغ فکری نرسیده است. از نظر معنایی، «خام رای» با واژههایی مانند ناپخته، بیتجربه، غیرعاقل و عجول هممعنی یا نزدیکمعنی است.
خام رای
لغت نامه دهخدا
خام رای. ( ص مرکب )خام رای. ناقص عقل. ( آنندراج ) ( اشتنگاس ):
تویی طفل ناپخته و خام رای
مزن پنجه با شیر جنگ آزمای.نظامی ( ازآنندراج ).گر سوخته دل نه خام رایی
چون سوختگان سیه چرایی ؟نظامی.
خام رأی. [ رَءْی ْ ] ( ص مرکب ) خام رای.
فرهنگ عمید
کسی که رٲی و اندیشۀ خام دارد، آن که رٲی و عقل درست ندارد: تو ای طفل ناپختهٴ خام رای / مزن پنجه در شیر جنگ آزمای (نظامی۵: ۸۲۸ ).
فرهنگ فارسی
( صفت ) ناقص عقل.