دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] «جامع الدروس العربیة»، از آثار بسیار سودمند استاد صاحب نظر و شاعر بزرگ، مرحوم شیخ مصطفی غلایینی (درگذشته 1364ق) است که در سه جزء و در یک مجلد برای آموزش ادبیات عربی به صورتی روشمند و منظم منتشر شده است. این اثر، یک دوره کامل صرف و نحو زبان عربی را با سبکی جدید و دلپذیر برای استادان و پژوهشگران دوره عالی با بیانی شیوا توضیح داده است. هرچند همه علاقه مندان به زبان عربی، مخاطب کتاب حاضر نیستند، ولی چنان منظم و رسا نوشته شده که همگان می توانند از غالب مباحث آن استفاده کنند.
این اثر، از یک مقدمه و دوازده باب و یک خاتمه تشکیل شده است. باب های دوازده گانه عبارت است از: 1. فعل و اقسامش؛ 2. اسم و اقسامش؛ 3. تصریف افعال؛ 4. تصریف اسماء؛ 5. تصریف مشترک بین افعال و اسماء؛ 6. مباحث اعرابی فعل؛ 7. مباحث اعرابی اسم؛ 8. اسماء مرفوع؛ 9. اسماء منصوب؛ 10. اسماء مجرور؛ 11. توابع و اعرابش؛ 12 حروف معانی. خاتمه هم از مباحث اعرابی متفرقه تشکیل شده است.
در مورد روش و محتوای اثر حاضر چند نکته گفتنی است:
1. نویسنده، زمانی که احساس نیاز کرد که کتاب هایی آموزشی و منظم و روشن برای تعلیم زبان عربی و به جهت کمک به معلمان پدید آورد، نخست کتاب «الدروس العربیة» را در چهار جلد برای نوآموزان زبان عربی تألیف و تنظیم کرد و بعد از آن همان کتاب را در سه جلد برای دوره متوسط آماده ساخت. این کتاب ها مورد استقبال فراوان قرار گرفتند و استادان ادبیات عربی، آن را پسندیدند و در مجامع علمی، بسیار رواج یافتند و در نتیجه بارها و بارها چاپ شدند و آنگاه نویسنده، کتاب «جامع الدروس العربیة» را برای استادان و پژوهندگان دوره عالی صرف و نحو عربی نوشت. «جامع الدروس العربیة»، در سه جزء، شامل همه قواعدی است که یک ادیب به آن نیاز دارد و برای تدریس زبان عربی در دوره عالی، کفایت می کند.
2. مؤلف در چند مورد تصریح و تکرار کرده که تألیف اجزای سه گانه این کتاب در سال 1330ق، برابر با 1912م، در بیروت - که زادگاه و پرورشگاهش بوده - انجام شده است.
