ادام القوت فی ذکر بلدان حضرموت

[ویکی فقه] إدام القوت فی ذکر بلدان حضرموت (کتاب). «ادام القوت فی ذکر بلدان حضرموت»، کتابی است به زبان عربی، در باره تاریخ و جغرافیای حضرموت، تالیف عبد الرحمن بن عبید الله سقاف.
کتاب، از ساختار ذیل برخوردار است:مقدمه علامه شیخ حمد الجاسر، یادداشتی به قلم دکتر محمد عبد الرحمن شمیلة الاهدل، مقدمه محققان محمد ابو بکر عبدالله باذیب و محمد مصطفی الخطیب، مقدمه مؤلف و سه بخش و یک خاتمه.
[ویکی نور] ادام القوت فی ذکر بلدان حضرموت، کتابی است به زبان عربی، درباره تاریخ و جغرافیای حضرموت، تألیف عبدالرحمن بن عبید الله سقاف.
کتاب، از ساختار ذیل برخوردار است:
مقدمه علامه شیخ حمد الجاسر، یادداشتی به قلم دکتر محمد عبدالرحمن شمیلة الأهدل، مقدمه محققان محمد ابوبکر عبدالله باذیب و محمد مصطفی الخطیب، مقدمه مؤلف و سه بخش و یک خاتمه.
پس از کتاب النسبة إلی البلدان، تألیف طیب بامخرمه، کتاب حاضر اولین موسوعه جغرافیایی درباره حضرموت به شمار می رود. حضرموت نام ناحیه وسیعی در شرق عدن و در کناره دریاست که صحرای «احقاف» در مجاورت آن بوده است. گویند حضرت هود(ع) در این منطقه به خاک سپرده شده است. نام دیگر آن، «المهره» می باشد. وجه تسمیه آن به حضرموت بنا بر اقوال مختلف چنین است:
الف) بعضی آن را منسوب به «حضرموت بن قحطان» دانسته اند که در این مکان ساکن شده است؛
ب) عده ای آن را برگرفته از نام «حضرموت عمرو بن قیس بن معاویه» دانسته اند؛
[ویکی فقه] ادام القوت فی ذکر بلدان حضرموت (کتاب). «ادام القوت فی ذکر بلدان حضرموت»، کتابی است به زبان عربی، در باره تاریخ و جغرافیای حضرموت، تالیف عبد الرحمن بن عبید الله سقاف.
کتاب، از ساختار ذیل برخوردار است:مقدمه علامه شیخ حمد الجاسر، یادداشتی به قلم دکتر محمد عبد الرحمن شمیلة الاهدل، مقدمه محققان محمد ابو بکر عبدالله باذیب و محمد مصطفی الخطیب، مقدمه مؤلف و سه بخش و یک خاتمه.
وجه تسمیه حضرموت
حضرموت نام ناحیه وسیعی در شرق عدن و در کناره دریاست که صحرای « احقاف » در مجاورت آن بوده است. گویند حضرت هود علیه السّلام در این منطقه به خاک سپرده شده است. نام دیگر آن، «المهره» می باشد. وجه تسمیه آن به حضرموت بنا بر اقوال مختلف چنین است: ۱. بعضی آن را منسوب به « حضرموت بن قحطان » دانسته اند که در این مکان ساکن شده است؛ ۲. عده ای آن را برگرفته از نام « حضرموت عمرو بن قیس بن معاویه » دانسته اند؛ ۳. کسانی حضرموت را نام قبیله ای که در این منطقه ساکن بوده، ذکر کرده اند؛ ۴. در دوران گذشته جنگ سختی در آن جا رخ داده و بیشتر ساکنان آن کشته شده اند، لذا آن را «حضرموت» (هر کس در این جا بوده، مرده است) گفتند. ۵. «المهره»، از مهرة بن میدان بن عمرو بن الخاف بن قصاعه گرفته شده و نیز نام قبیله ای بوده است. مردم این منطقه در زمان حیات رسول خدا مسلمان شدند و پیامبر، زید بن لبید را حاکم بر آن جا و مامور جمع آوری زکات آن قرار داد و کنده را نیز ضمیمه ولایت او کرد. پس از وفات پیامبر و آغاز خلافت ابو بکر، طایفه ای از کنده که ساکن حضرموت بودند، حاضر به پرداخت زکات به وی نشدند و گفتند که تا زمانی که رسول خدا زنده بود از وی اطاعت می کردیم؛ اگر شخصی از اهل بیت او بر سر کار آید، از وی اطاعت می کنیم و ابو بکر هیچ حق حکومت و بیعت بر ما ندارد. زید بن لبید که وضع را چنین دید شبانه از آن منطقه گریخت و ضمن اشعاری ساکنین این منطقه را مرتد نامید. البته ابو بکر، پس از مدتی سپاهی فرستاد و آنها را مغلوب نمود و تحت سلطه حکومت مدینه درآورد. ساکنین حضرموت در دوران خلافت امام علی، از شیعیان حضرت به شمار می رفتند و حتی سپاهی از سوی معاویه مامور حمله به آن جا شد تا شیعیان را از بین ببرد؛ هر چند در آن زمان موفق به چنین کاری نگشت.
إدام القوت فى ذکر بلدان حضرموت، عبد الرحمن بن عبید الله سقاف، ص۴۳.
پس از کتاب « النسبة الی البلدان »، تالیف طیب بامخرمه، کتاب حاضر اولین موسوعه جغرافیایی در باره حضرموت به شمار می رود. سقاف در این کتاب می کوشد که شهرها و قریه های مشهور حضرموت را از نظر موقعیت و تاریخ و ساکنان و نیز خاندان های مشهور آن معرفی نماید. وی، در لابه لای مطالب کتاب از درج اشعار و اخبار و نیز نکات نغز و نوادر و شواهد برگرفته از داستان ها فروگذار نکرده و در بسیاری موارد نیز در صورت لزوم برخی مسائل فقهی و شرعی را نیز به تناسب مقام مطرح می سازد. این ویژگی ها به کتاب حاضر جایگاهی درخور داده، چرا که مؤلف آن از اطلاعات وسیعی برخوردار است تا جایی که با عنوان «عالم حضرموت» شناخته شده و به مقام مفتی دیار حضرمیه منصوب گردیده است. مؤلف قبلا در کتابی دیگر با عنوان « بضاعة التابوت فی تاریخ حضرموت » به نحو مبسوطتری به بررسی تاریخ حضرموت پرداخته و در این کتاب در موارد بسیاری ما را به آن کتاب ارجاع می دهد و با تعابیری چون «و قد ذکرت فی الاصل» یا «و هذا مفصل فی الاصل» از آن یاد می کند. مؤلف، در این کتاب می کوشد به معرفی قبایل و خاندان هایی که در هر یک از مناطق حضرموت سکونت گزیده اند و نیز تاریخ و اصول ایشان و معرفی رجال مشهور آنان بپردازد، ازاین رو مشاهده می شود که به نحو خاصی سعی در ثبت تاریخ زندگانی برخی از شخصیت های حضرمی که در رونق اقتصادی جزیرة العرب نقش داشته اند، دارد؛ خاندان هایی نظیر آل باخشب، آل باعشن، آل باخشوین، آل بقشان، آل شماخ، آل باناعمه، آل باحمیش، آل العمودی و... مؤلف، در خاتمه کتاب، به اختصار روش و شیوه خود را در نگارش و نیز نوع نگاه خود را به قضایا و حوادث بیان می کند.
وضعیت کتاب
...