واژه «پهن شانه» در لغتنامههای فارسی مانند دهخدا و فرهنگ فارسی به عنوان یک صفت مرکب به کار رفته است و به فردی گفته میشود که دارای شانههایی عریض، گسترده و استخوانبندی بالاتنه قوی و باز باشد. این واژه در اصل برای توصیف شکل ظاهری بدن انسان یا گاهی حیوان به کار میرود و نشاندهنده حالتی است که فاصله میان دو شانه بیشتر از حالت معمول دیده میشود و در نتیجه بالاتنه فرد ساختاری محکمتر و حجیمتر پیدا میکند. در متون قدیمی مانند منتهیالارب نیز «پهن شانه» به معنای فردی با کتفهای پهن و دوشهای گسترده ذکر شده است که نشاندهنده قدرت بدنی و هیبت ظاهری او بوده است. این ترکیب گاهی با واژه «پهندوش» نیز هممعنی دانسته شده و هر دو برای بیان عریض بودن بخش شانهها به کار میروند. در کاربرد ادبی و توصیفی، پهن شانه بودن میتواند علاوه بر ویژگی فیزیکی، به صورت استعاری نیز برای بیان قدرت، استواری یا تحمل بالای فرد استفاده شود. در فرهنگ فارسی نیز این واژه به عنوان صفتی برای توصیف داشتن شانههای عریض و کتفهای گسترده تعریف شده است. بنابراین، پهن شانه بودن صرفاً یک ویژگی ظاهری نیست، بلکه در بسیاری از متون کلاسیک نشانهای از توان، صلابت و استواری شخصیت فرد نیز تلقی شده است. این واژه در زبان فارسی کاربرد توصیفی دارد و بیشتر برای تصویرسازی دقیق از اندام افراد در متنهای ادبی و لغوی استفاده میشود.
پهن شانه
لغت نامه دهخدا
پهن شانه. [ پ َ ن َ / ن ِ ] ( ص مرکب ) دارای شانه پهن. پهن دوش. دارای کتفی عریض: کتف؛ پهن شانه گردیدن. ( منتهی الارب ).
فرهنگ فارسی
( صفت ) دارای شان. پهن دارای کتفی عریض پهن دوش: کتف پهن شانه گردیدن.