حد وسط

حد وسط. [ ح َدْ دِ وَ س َ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) حد متوسط. حد اوسط. حد میانگین. حد میانین. رجوع به حد ( اصطلاح منطق ) شود.

حد متوسط

[ویکی فقه] حد وسط یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای حد مشترک میان مقدمات قیاس است.
حد وسط یکی از حدود قیاس و آن عبارت است از: حد مشترک میان مقدمات قیاس که در هر دو مقدمه تکرار می شود و دو حد دیگر قیاس (حد اصغر و حد اکبر) را در نتیجه به هم پیوند می دهد و خود حذف می شود؛ بدین سان، «حد وسط» یا «حد میانگین» و یا «حدّ متکرر» حدی است که باعث انتساب اکبر به اصغر به نحو ایجابی یا به نحو سلبی می شود که در حالت ایجابی به آن «جامع»، و در حالت سلبی به آن «قاطع» می گویند. حد وسط «جامع» در قیاسی است که همه مقدمات آن موجبه باشد؛ مانند: «انسان خندان است و هر خندانی حیوان است؛ پس انسان حیوان است». اطلاق «قاطع» به حد وسط، هنگامی است که هر دو مقدمه یا یکی از آن دو سالبه باشد؛ مانند: کل انسان حیوان و لا شیء من الحیوان بحجر؛ نتیجه می دهد: لا شی من الانسان بحجر.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • ابوالحسن سالاری، بهمنیار بن مرزبان، التحصیل.• فرصت شیرازی، میرزا محمد، اشکال المیزان.• خوانساری، محمد، منطق صوری.• شیرازی، قطب الدین، درة التاج (منطق).• ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).• جرجانی، میر سید شریف، الکبری فی المنطق.• ابوالبرکات ابن ملکا، هبه الله بن علی، الکتاب المعتبر فی الحکمة.• مظفر، محمدرضا، المنطق.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، شرح الاشارات و التنبیهات، ج۱، ص۲۳۶.
...

💡 همانگونه كه در تفسير آيات تغيير قبله گذشت، نصارا به هنگام عبادت رو به سوىشرق و يهود رو به سوى غرب كرده، عبادات خود را انجام مى دادند، اما خدا كعبه را براىمسلمين قبله قرار داد كه در طرف جنوب بود و حد وسط ميان آن دو محسوب مى شد.

💡 مگذر زمن خاکی از حد وسط چون باد نه آب گوارا شو نه آتش سوزان باش

💡 قرائن آيات نشان مى دهد كه آيه فوق ارتباط بامسائل مالى و گرفتن مقدار اضافى از اموال مردم كه بعضى از مفسران گفته اند ندارد،بلكه مفهوم مناسب، همان آسان گرفتن و گذشت و انتخاب حد وسط و ميانه است.

💡 معجزه حد وسط برهان نبوت است و با آن رسالت مدعى نبوت ثابت مى شود.

💡 از کتاب علم می نوشی سه حرفم ماند یاد بد بود بسیار خوش حد وسط کم خوشتر است

💡 (يلحدون ) از ماده (الحاد) در اصل از (لحد) (بر وزن عهد) گرفته شده، و بهمعنى حفره اى است كه در يك طرف قرار گيرد، و به همين جهت به حفره اى كه در يك جانبقبر قرار گرفته (لحد) گفته مى شود، سپس به هر كارى كه از حد وسط به سوىافراط و تفريط متمايل شود (الحاد) گفته اند، اطلاق اين كلمه بر شرك و بتپرستى و كفر و بى دينى نيز به همين مناسبت است.