تسرحون

[ویکی الکتاب] معنی تَسْرَحُونَ: هنگام صبح گله را به چرا گاه می برید (کلمه تسرحون از ماده سروح است که به معنای بیرون شدن احشام از اصطبل به چراگاه در هنگام صبح است گفته میشود )
ریشه کلمه:
سرح (۷ بار)
«تَسْرَحُون» از مادّه «سروح» به معنای بیرون کردن چهار پایان به هنگام صبح به سوی چراگاه است.
رها کردن. چون گلّه را برای چرا رها کنند گویند «سَرَحَ الْماشَیَةَ سَرْحاً» گرگ را سرحان گویند که در تعقیب سرح (گله) باشد سرحه درخت بلندی است که در بالا رفتن رها شده. ملخ را سریاح گویند که در بیابان رها شده است (مجمع ذیل آیه 229 بقره). راغب گوید: سرح درختی است میوه دار مفرد آن سرحه است «سَرَّحْتُ الْاِبِلَ» در اصل آن است که شتر را برای چریدن رها کردم سپس هر رها کردن در چرا را سرح گفته‏اند. به هر حال معنی آن رها کردن است و سرح چنانکه صحاح و اقرب تصریح کرده لازم و متعدی هر دو آمده است.. شما را در چهارپایان زینتی است آنگاه که آنهارا به آغل برمی گردانید و انگاه که به چرا رها می‏کنید.. بیائید شما را متاع دهم و رهاتان کنم رها کردن خوبی.. امساک را رجوع در عدّه و تسریح را رها کردن تا عدّه‏ای تمام شود معنی کرده‏اند یعنی طلاق دو دفعه است پس از آن رجوع در عده است و یا رها کردن و عدم رجوع تا عدّه منقضی گردد. بعضی از بزرگان گوید: اظهر آن است که تسریح به معنی طلاق سوّم باشد و ظاهر تفریح «فَاِمْساکٌ...»آن را می‏رساند. در این صورت آیه بعدی که گوید «فَاِنْ طَلَقَّها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ» بیان تفصیلی آن اجمال است. ولی به نظر نگارنده معنای اولی بهتر است و تفریع «فَاِمْساکٌ بِمَعْروفٍ» است یعنی پس از دو طلاق یا رجوع می‏کند و در صورت رجوع اگر بار سوم طلاق بدهد دیگر بر او حلال نیست.

💡 و مانند تسخير جنبندگان و چهارپايان براى سوارى و جلوه گرى و باربردارى: انا خلقنا لهم مما عملت ايدينا انعاما فهم لها مالكون. و ذللناها لهم فمنها ركوبهم و منهاياكلون (897) ((ما براى آنان از محصول كار دست خويش چارپايانى آفريديمكه ايشان مالك آنهايند. و آن ها را براى آنان رام كرديم، پس برخى را سوار شدند وبرخى را بخورند)). و الانعام خلقها، لكم فيها دف ء و منافع و منها تاءكلون. ولكم فيها جمال حين تريحون و حين تسرحون. وتحمل اثقالكم الى بلد لم تكونوا بالغيه الا بشق الانفس ان ربكم لرووف رحيم. والخيل و البغال و الحمير لتركبوها و زينة. (898) ((و چارپايان را آفريد كه درآنها براى شما پوشش گرم و سودها(ى ديگرى ) است، و از (شير و گوشت ) آنها مىخوريد. و شما را در آنها شبانگاه كه از چراگاه باز مى آريد و بامدادان كه به چراگاهمى بريد نشانى از آرايش و شكوه است. و بارهاى شما را به شهرى مى برند كه جزبه دشوارى و رنج خويشتن نمى توانستيد به آن رسيد؛ همانا پروردگار شما رئوف ومهربان است. و اسبان و استران و خران را (آفريد) تا بر آنها سوار شويد و (شما را)آرايشى باشد)).