بایسنغر میرزا

[ویکی فقه] بایسُنغُر، از سلاطین آق قوینلو. در سال ۸۸۶ در تبریز به دنیا آمد.
بایْسُنغُر، از سلاطین آق قوینلو. در ۸۸۶ در تبریز به دنیا آمد و پدرش، سلطان یعقوب، ملک الامرا صوفی خلیل بیگ موصلی را با عنوان امیراعظم به اتابکی او برگماشت و چون بیمار شد در وصیت خود بایسنغر را به جانشینی برگزید.
اقدامات صوفی خلیل بیگ پس از مرگ سلطان یعقوب
صوفی خلیل بیگ، پس از مرگ سلطان یعقوب در ۲ صفر ۸۹۶، این شاهزاده را که هنوز کودکی بیش نبود با جلب موافقت شاهزادگان منسوب به خاندان آق قوینلو و امرای دولت، رسماً سلطان خواند و به نام او اداره امور حکومت را کلاً به دست گرفت. به روایتی، صوفی خلیل بیگ، هنگام بیماری سلطان یعقوب، شاهزاده علی میرزابن سلطان خلیل را که بیگِدیوان بود و برای سلطنت رقیبی به شمار می رفت در بند کرده و در شب فوت سلطان یعقوب به قتل رسانده بود. شاهزادگان آق قوینلو و سایر بیگها که به سلطنت بایسنغر رأی داده بودند، چون هجده پسر و خویشاوندان صوفی خلیل و نیز سایر رؤسای طایفه موصلی را در رأس مقامات دولتی در اطراف و اکناف مملکت دیدند، به دور مسیح میرزا پسر اوزون حسن گرد آمدند و او را سلطان خواندند.
سرایت عصیان صوفی خلیل به تبریز
این عصیان که عبدالباقی، از اخلاف میرانشاه و از فرزندان تیمور، و غضنفر میرزا نیز در آن شرکت داشتند به تبریز هم سرایت کرد، ولی صوفی خلیل بر اوضاع مسلط شد، و در این ماجرا مسیح میرزا و شاهزادگان دیگری از خاندان آق قوینلو و عده بسیاری از امرا کشته شدند و فقط عبدالباقی میرزا عفو شد.
شاهزاده رستم میرزابن مقصودبن اوزون حسن، که صوفی خلیل قصد کشتنش را داشت، با وساطت بایسنغر از مرگ نجات یافت و ابتدا محبوس و سپس به قلعه اَلَنجِق تبعید شد. صوفی خلیل بیگ پس از این پیروزی حاکمیت را به تمام معنی در دست گرفت و قاضی صفی الدین (یا مسیح الدین) عیسی ساوچی پسر خواجه شکرالله وزیر را، که معلم سلطان یعقوب بود و در زمان سلطنت وی مقام صدارت علیا (شیخ الاسلامی) داشت و به علم و اخلاق و فضیلت بلند آوازه بود و در مقابل پادشاه و شاهزادگان و امرا پیوسته از اصول دین و اخلاق دفاع می کرد، به الحاد متهم کرد و به قتل رسانید و نجم الدین مسعود، خواهرزاده و در عین حال عموزاده وی را نیز از صدارت برکنار کرد.
سر انجام کار محمود میرزا
...

💡 مهم‌ترین نوآوران ثلث، پس از یاقوت مستعصمی، عبداللّه صیرفی (درگذشتهٔ ۷۴۲)، بایسنغر میرزا (درگذشتهٔ ۸۳۷)، عبداللّه طبّاخِ هروی (درگذشتهٔ ۸۶۲ یا ۸۸۵) و ملاعلاءبیگ (سده دهم هجری) بودند که موجب رونق و تکامل و گسترش بیش از پیش ثلث تا اواخر سده دهم شدند. شیوه عبداللّه صیرفی را شاگردش خیرالدین مرعشی (درگذشتهٔ ۸۷۶) به قلمرو عثمانی بُرد و شاگرد برجسته‌ای چون حمداللّه آماسی (درگذشتهٔ ۹۲۶) را پرورش داد. احمد قره حصاری (درگذشتهٔ ۹۶۳)، دیگر ثلث‌نویس برجسته عثمانی، که بعدها شیوه جدیدی در ثلث ابداع کرد، نیز پرورش یافته اسداللّه کرمانی (درگذشتهٔ ۸۹۲) است.