تقویم هجری قمری

[ویکی اهل البیت] تقویم هجری قمری، تقویم دینی مسلمانان جهان است. مبدأ این تقویم، اول محرم سالی است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از مکه معظمه به مدینه منوره هجرت فرمودند.
بر اساس روایتی منسوب به رسول اکرم صلی الله علیه و آله که افراد متعددی چون محمد بن جریر طبری (ج 3، ص 1250) و سیوطی (ص 11) نقل کرده اند، آن حضرت در هنگام ورود به مدینه دستور وضع گاه شماری هجری قمری با مبدأ همان زمان یعنی ابتدای ربیع الاول را صادر کردند.
اما به نقل از بسیاری از مورخان و نویسندگان دیگر در یکی از سالهای شانزدهم، هفدهم یا هجدهم هجری و به دستور خلیفه دوم در جلسه ای که به منظور طرح و وضع گاه شماری برای سرزمین های اسلامی برپا شده بود، پس از رد چند نظر مختلف گاه شماری هجری قمری با مبدأ اول محرم سالی که هجرت رسول اکرم در آن رخ داده بود (16 ژوئیه 622 میلادی ) رسمیت یافت. (برای آگاهی از منابع متعدد تاریخی درباره این واقعه، استنادات و نظر مخالفان و موافقان آن نک: عاملی، ج 3، ص 32ـ 58)
بر این اساس، دو ماه از سال اول هجری (از اول محرم تا اول ربیع الاول که هجرت رخ داد)، پیش از آن که واقعه هجرت صورت گرفته باشد، جزو سال اول هجری قمری محسوب شد.
یکسال در این تقویم شامل 12 ماه قمری است که به ترتیب عبارتند از:
تاریخ اول هر ماه با رؤیت هلال ماه نو در شامگاه روز بیست و نهم یا سی اُم ماه قبل ماه به ثبوت می رسد. با این حساب، تعداد شبانه روزهای هر ماه قمری که برابر با مدت زمان بین دو رؤیت متوالی هلال ماه نو است، 29 یا 30 شبانه روز گرفته می شود.

💡 قرن ۱۴ قمری یا سده چهارده (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۳۰۱ تا ۱۴۰۰ قمری گفته می‌شود.

💡 قرن ۱۳ قمری یا سده سیزده (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۲۰۱ تا ۱۳۰۰ قمری گفته می‌شود.

💡 تقویم هجری قمری در تاریخ ایران پس از اسلام تاکنون کاربرد دارد و تا پیش از مشروطیت مهم‌ترین تقویم معمول ایرانیان بوده‌است.

💡 ذیقعده، ذی‌القَعده یا ذوالقَعدةالحرام (به عربی: ذو القعدة)، یازدهمین ماه از ماه‌های قمری است که در تقویم هجری قمری قراردادی ۳۰ روزه است.

💡 تاریخ گاه‌شماری ایران به پیش از ورود اسلام و پس از آن تقسیم می‌شود. پیش از ورود اسلام تقویم باستانی خورشیدی رسمیت داشته و پس از ورود اسلام ضمن نگاهداشت سنت باستانی تقویم و سالشمار خورشیدی و اصلاح محاسباتی، بتدریج تقویم هجری قمری کاربرد غالب یافته و از قرن نهم قمری تا یک سده پیش تقویم رسمی بوده‌است، تقویم خورشیدی سنتی با رسیدن به کمال خود، از یک سده پیش تا کنون تقویم رسمی ایران گردیده‌است.