تعضلوهن

[ویکی الکتاب] معنی لَا تَعْضُلُوهُنَّ: باز ندارید - منع نکنید
ریشه کلمه:
عضل (۲ بار)هن (۲۰۷ بار)
بفشار گذاشتن و منع. «عضل علیه عضلاً: ضیّق علیه» راغب گوید: عضله هر گوشت محکم رگدار است و مجازاً به هر منع شدید گفته می‏شود:. گفته‏اند: مردم جاهلیت به زنان ظلم می‏کردند و اگر شخصی می‏مرد بعضی از اقوام او لباسی به روی زن وی می‏انداخت و زن را به ارث می‏برد. لذا فرموده: «لایَحِلُّ لَکُمْ اَنْ تَرِثوُا النِّساءَ کَرْهاً» ولی ظهور آیه در آن است که انسان به اجبار وارث زن باشد نه اینکه خود زن را به ارث ببرد در تفسیر عیاشی از امام صادق «علیه‏السلام» درباره «لایَحِلُّ...» روایت شده که فرمود: دختر یتیمی در خانه مردی می‏شود او وی را از تزویج بازمی دارد و ضرر می‏زند در صورتی که آن دختر یتیم از اقوام اوست (و می‏خواهد پس از مرگ وارث دختر باشد). آری ظهور آیه در این زمینه است یعنی: بر شما حلال نیست که به اجبار وارث زنان باشید و نیز زنان را به فشار نگذارید تا قسمتی از مهری که داده‏اید ببرید (و آنها در مقابل طلاق از مهر خود صرف نظر کنند) مگر آنکه کار بدی مرتکب شوند. فاحشه را در آیه نشوز و بدزبانی و ایذاء گفته‏اند که در این صورت می‏توان زن را به فشار گذاشت و به طلاق خلعی وادار کرد.. این آیه خطاب به شوهران است که می‏گوید: چون زنان خویش را طلاق دادید و عدّه‏شان منقضی گردید دیگر آنها را (با تهدید یا عدم اخراج از منزل) منع نکنید که با مردان دیگر ازدواج کنند. و یا خطاب به کسان زن است (که مثلا پدر و مادر نگذارند بار دیگر با مردانی که طلاق داده‏اند ازدواج کنند). ناگفته نماند کلمه «ازْوْاجَهُنَّ» مخالف احتمال اول است زیرا به مردان آینده نمی‏شود ازواج گفت مگر به اعتبار مایؤل الیه و جمله «اذا طَلَّقْتُمْ...» خلاف احتمال دوم را می‏رساند که می‏رساند خطاب «لاتعضلوهنّ»به ازواج است نا به اولیاء و خطابات آیه قبل نیز راجع به ازواج است. ولی باز احتمال دوم قوی است که خطاب «لاتَعْضُلُوهُنَّ» راجع به کسانی باشد که زن نتواند با آنها مخالفت کند. بسیار اتفاق می‏افتد که مرد پس از طلاق نادم می‏شود و می خواهد زن را به عقد جدید تزویج کند ولی اقوام زن روی عناد زن را از ازدواج مجدد باز می دارند. باز جای گفتگو است که شرط «اِذا» خطاب به گروهی و جواب آن خطاب به گروه دیگر است به نظر بعضی مخاطب مطلق مسلمین است یعنی: این عمل در میان شما نباشد که زنان را طلاق می‏دهید و سپس مانع از ازدواج مجدد آنها با شوهران اول می‏شوید.در این صورت هر چند طلاق دهنده غیر از مانعین است ولی عمومی بودن این خطاب اشکال را برطرف می‏کند واللَّه‏العالم.

💡 و در صحيح بخارى در ذيل آيه: (و اذا طلقتم النساء فبلغن اجلهن...) آمده كه خواهرمعقل بن يسار از شوهرش طلاق گرفت، و شوهرش در عده وى رجوع نكرد، تا از عده درآمد، بعدا خواستگاريش كرد، ولى معقل نمى پذيرفت پس اين آيه در موردشنازل گرديد: (فلا تعضلوهن ان ينكحن ازواجهن ).

💡 كلمه (عضل ) كه مصدر فعل (لاتعضلوهن ) است، به معناى منع است، و ظاهرا خطابدر جمله (فلا تعضلوهن - پس آنان را منع نكنيد)

💡 ليكن اين تفسير با كلمه: (ازواجهن ) نمى سازد، چون اگر منظور آن بود كه بعضىاز مفسرين گفته اند، مى بايست فرموده باشد: (فلا تعضلوهن ان ينكحن ) و يا فرمودهباشد: (ان ينكحن ازواجا)، ولى فرموده: جلوگيريشان نكنيد از اينكه با شوهران خودازدواج كنند، و از ظاهر اين عبارت پيدا است كه منظور، جلوگيرى اوليا و يا بستگانايشان است از اينكه دوباره با شوهران قبلى خود ازدواج كنند.

💡 دو روايت در شاءن نزول آيه (فلا تعضلوهن ان ينكحن ازواجهن ).

💡 در تفسير عياشى از هاشم بن عبداللّه _ روايت آمده كه گفت: من به سرى بجلى گفتم: معناى آيه: (و لا تعضلوهن لتذهبوا ببعض ما آتيتموهن ) چيست ؟ مى گويد: او از كسىسخنى نقل كرد و سپس گفت منظور نهى از آن سنتى است كه نبطى ها داشتند، وقتى كسىمى مرد شخصى جامه خود را بر سر زن او مى انداخت آن زن ديگر نمى توانست با ديگرىازدواج كند، و اين سنت در عرب دوره جاهليت جارى بود.

💡 دو روايت در شاءن نزول آيه (فلا تعضلوهن ان ينكحن ازواجهن ).