بر اساس روایات معتبر در منابع شیعه و اکثریت قاطع منابع اهل سنت، امام حسن مجتبی (علیه السلام) با نوشیدن زهری که توسط همسرش جعده و به تحریک معاویه بن ابی سفیان به ایشان خورانده شد، به شهادت رسیدند. معاویه بارها قصد مسموم کردن امام را داشت و از طرق مختلفی برای این منظور بهره برد. حاکم نیشابوری به سندی معتبر از ام بکر بنت مسور نقل میکند که امام حسن (ع) چندین بار مورد سوءقصد با سم قرار گرفتند که در دفعات پیشین، آثار مخرب آن چندان شدید نبود. اما در مرتبه آخر، زهر به حدی بر کبد ایشان اثر گذاشت که منجر به پارگی آن شد و امام پس از سه روز در بستر بیماری، جان به جان آفرین تسلیم نمودند. برخی منابع نیز اشاره دارند که امام پیش از این واقعه نیز چندین بار مسموم شده بودند، اما از چنگال توطئه گریخته بودند.
در واپسین لحظات زندگی، امام حسن (ع) به برادرشان، امام حسین (ع)، چنین وصیت فرمودند: "ای برادر، این سومین باری است که مرا مسموم میکنند و هیچگاه به شدتِ این بار نبوده است. من امروز از دنیا خواهم رفت. پس هنگامی که وفات یافتم، مرا در کنار قبر پیامبر خدا (ص) به خاک بسپار، چرا که هیچکس سزاوارتر از من به همسایگی ایشان نیست، مگر آنکه مانعی پیش آید. در صورت بروز مانع، به اندازهای خون از من خارج نخواهد شد که نیاز به حجامت باشد." این وصیت نشان از عمق ارادت و پیوند ایشان با جد بزرگوارشان و همچنین پیشبینی موانع احتمالی در اجرای آخرین خواسته خود دارد.
یکی از همسران امام مجتبی (ع) که در این واقعه تلخ نقش داشته، جعده دختر اشعث بوده است. ابوالفرج اصفهانی در نقلهای خود، نامهای دیگری مانند سکینه، عایشه و شعثاء را نیز برای ایشان ذکر کرده است، اما در نهایت نام صحیح ایشان را جعده دانسته است. این رویداد تاریخی، اندوهی عمیق در تاریخ اسلام بر جای گذاشته و یادآور مظلومیت خاندان پیامبر (ص) و دسیسههای ناروای دشمنان ایشان است.
